Sipas të dhënave nga vet Microsoft, respektivisht departamenti i tij për tregun kinez, në vetëm dy muaj të prezencës atje, Windows Phone i Microsoftit ka pushtuar 7% të tregut.

Edhe pse kjo në shikim të parë nuk duket si pjesë e madhe, duhet pasur parasysh se Kina është treg gjigant dhe se, sa për krahasim, duhet thënë se iPhone i Apple pas prezencës dukshëm më të gjatë mban 6% të tregut. Bindshëm në pozitë shumë më të mirë janë, duhet thënë, pajisjet me Android të cilëve u takon 69% të tregut, respektivisht më shumë se dy të tretat.

Microsoft shpreson se do të rris posedimin e vet, e kësaj do të duhej ti kontribuojnë edhe aplikacionet për Windows Phone të shkruara apostafat për tregun kinez, e në të cilat momentalisht po punojnë rreth 2,500 njerëz në departamentin e Microsoftit për zhvillim dhe hulumtim.

Dhimbja e kokës është një shqetësim shëndetësor, i cili mund të shfaqet në çdo çast të jetës sonë.

Ashtu sikundër dhimbjet akute mund të jenë shenjë e sëmundjeve të ndryshme, edhe dhimbjet kronike të kokës pranohen si një sëmundje më vete.

Dhimbjet e kokës lindin zakonisht nga sytë, sëmundjet KBB apo dhëmbët. Kurimi i dhimbjeve të tilla të kokës është i lehtë. Por dhimbja e kokës mund të jetë edhe shenjë e një tumori brenda kafkës apo e ndonjë sëmundjeje organike siç është hemorragjia cerebrale. Për këtë arsye personat të cilët më parë nuk kanë pasur dhimbje të forta koke dhe më pas i janë shfaqur në mënyrë akute duhet të tregohen shumë të kujdesshëm. Dhimbjet akute të kokës, transmeton Starti njfitimin, mund të shfaqen edhe si rezultat i infeksioneve të lindura nga sistemet tjera, sëmundjet e ndryshme hormonale apo tensioni i lartë.

Ul cilësinë e jetës

Dhimbjet kronike të kokës janë dhimbje të cilat vazhdojnë për një kohë të gjatë. Dhimbjet e forta dhe kronike ndikojnë negativisht në jetën sociale, profesionale të personit dhe ulin cilësinë e jetesës. Prandaj në radhë të parë duhet parë dhimbja në kuadrin e një sëmundjeje dhe jo si shenjë e ndonjë sëmundjeje tjetër. Në mes të dhimbjeve më të shpeshta kronike mund të përmendim migrenën dhe tipin e tensionuar. Këta dy lloj dhimbjesh shfaqin ngjashmëri mes tyre dhe ndonjëherë mund të jetë shumë e vështirë t’i dallosh nga njëra tjetra.

Veçoritë e migrenës

Janë dhimbje të cilat fillojnë lehtësisht e më pas shndërrohen në dhimbje shumë të forta koke ose qafe. Dhimbja zakonisht përhapet në një pjesë të kokës dhe vazhdon të paktën për disa orë. Më pas i sëmuri ndihet i lodhur e i sfilitur. Migrena shoqërohet edhe me shenja të tjera para dhe pas dhimbjes.

Ato janë:

* kapsllëk ose diarre,

* nervozizëm,

* përzierje, të vjella,

* ndjeshmëri ndaj dritës, zhurmës apo erërave të ndryshme,

* ndjeshmëri në lëkurën e kokës,

* zgjerim i enëve të gjakut,

* dhimbje edhe në pjesë të tjera të trupit,

* ulje e ndjesisë së prekjes.

Dhimbje koke e tensionuar

Veçoria më e rëndësishme është shfaqja e saj në trajtën e një dhimbjeje shtrënguese e cila fillon nga zona e qafës dhe ngjitet lart. Të sëmurët shpeshherë e përshkruajnë këtë dhimbje sikur të është futur koka në kurth. Krahas kësaj mund të shfaqen dhe ndjesia e djegies, ndjeshmëri me prekje. Ekzistenca e pikave nxitëse të cilat bëhen shkak i shfaqjes së dhimbjes së krijuar nga presioni i ushtruar në muskujt e kokës, qafës apo shpatullave është një zbulim i rëndësishëm. Dhimbja e kokës mund të nxitet edhe nga shumë faktorë të ndryshëm si gjumi i pakët apo i tepërt, konsumimi i tepërt i alkoolit, ekspozimi ndaj zhurmave apo problemet tjera shëndetësore.

Si mund t’i dalloni këto dy lloj dhimbjesh?

Ndërkohë që të sëmurët me migrenë kërkojnë një vend të qetë e pa dritë ku të strehohen, të sëmurët me dhimbjen e tensionuar kërkojnë të shëtisin e të dalin jashtë. Pra personat me migrenë preferojnë të shtrihen ndërsa të tjerët mund të vazhdojnë aktivitetet e përditshme.

* Në të kundërt të migrenës dhimbja e tensionuar e kokës nuk prek vetëm një zonë të kokës. Ajo përhapet edhe më shumë. Shtohet gjatë ditës dhe vazhdon për disa orë.

* problemet në shikim të cilat mund të shfaqen para migrenës në llojin tjetër të dhimbjes nuk shfaqen.

* ndonjëherë migrena dhe dhimbja e tensionuar mund të shfaqen dhe bashkë. Tek një i sëmurë i cili vuan nga migrena është parë shndërrimi i dhimbjes së tij në tipin e dhimbjes së tensionuar dhe shenjat e kësaj dhimbjeje të dalin në plan të parë.

Krahas ushtrimeve relaksuese edhe ilaçet depresive janë shumë efektivë në kurimin e dhimbjes së tensionuar. Ndër metodat e tjera kuruese krahas ilaçeve mund të përmendim edukimin relaksues dhe aparaturat e quajtura Bio-feedback. Në kura të tilla bëhen injeksione në vende të ndryshme të përcaktuara si pika nxitëse të dhimbjes në zonën e kokës, qafës dhe shpatullave dhe në këtë mënyrë dhimbja mbahet nën kontroll.

Ka dhe lloje të tjera

* dhimbjet e tipit migrenë,

* dhimbje e tensionuar e kokës,

* dhimbje e përzierë pra edhe e tensionuar edhe migrenë

* dhimbje tjera të kokës përveç migrenës

* dhimbje koke e lidhur me shkaqe psikiatrike,

* dhimbje koke e lidhur me inflamacionin brenda kokës,

* dhimbje të lindura nga syri, veshi, dhëmbët, hunda dhe sinuset

* dhimbjet e lindura nga struktura të qafës

Shqipëria është një tokë e mbushur plot surpriza dhe e aftë për të mahnitur edhe turistin më skeptik. E gjendur mes maleve dhe detit, Shqipëria është një vend ku mund të ngelesh pa mend nga kultura dhe nga panoramat e saj natyrore.

Për të apasionuarit pas turizmit malor Shqipëria po ju pret. 70 km larg qytetit të Shkodrës, në zemër të alpeve shqiptare ndodhet Thethi. Ai shquhet për kontrastet e relievit, ujëvarave, bimësisë së dendur, livadheve e sidomos ngjyrave.

Shtëpitë karasteristike të zonës, gatimet tradicionale por edhe shumë aktivitete argëtuese i bëjnë pushimet tuaja të paharrueshme.

Në veri të vendit nuk duhet lënë pa vizituar Lugina e Valbonës në Tropojë. Në bujtinat e Valbonës, ndërtesa kryesisht dykatëshe të stilit tradicional me çati të pjerrëta e në të rrallë edhe me tjegulla, vizitorët gjejnë ushqim tradicional, shtrojë e mbulojë, si dhe zjarr për t’u ngrohur. Rruga deri në Valbonë është një mrekulli më vete. Lundrimi me tragetin Fierzë-Koman paraqet një atraksion të vërtetë turistik për këdo që viziton Tropojën.

Në juglindje të Shqipërisë Voskopoja është një prej fshatrave ku kultura, tradita dhe peizazhi unifikohen në mënyrë harmonike për t’i dhënë asaj vlera turistike të përhershme.

Por Shqipëria fantastike kompletohet edhe me pjesën e bregdetit.

Mjafton të afrohesh në qytetin e Sarandës për të zbuluar pjesë mahnitëse të Detit Jon, aq sa mund të mos pendohesh që s’je në detin e Karaibeve. Plazhi Palas i Vlorës, për shembull, meriton sigurisht një qëndrim të gjatë. I shtrirë në bregun e shkëlqyer që përfshin Qafën e Llogarasë dhe Sarandën, ai karakterizohet nga shtëpiza të bardha dhe fshatra të vogla, të cilat shtrihen në një zonë të artë të rrethuar nga natyra e bukur.

Ndër vendet më joshëse është gjiri i Kakomes, një nga zonat më të bukura detare të bregut ballkanik.

Në bregdetin jonian ndër më të frekuentuarit është plazhi i Dhërmiut. Qetësi, bregdet të pastër, por edhe gjelbërimi në disa pjesë të tij i bëjnë të veçanta pushimet në të.

Kur zbret në plazhin e Dhërmiut nuk mund t’i rezistosh një rikthimi të dytë. Plazhi i copëtuar në gjatësinë e tij rezervon gjire të pafund e zona të pashkelura kurrë.

Jala është një tjetër perlë që mbush mozaikun e plazheve të detit Jon. Por ata që plazhin e duan me rërë Deti Adriatik ofron mundësi pa fund. Ndër më të veçantit është plazhi i Tales në Lezhë, zonë kjo e konsideruar e virgjër e gati-gati e panjohur për shumë kënd.

Kombinimi pamjeve mahnitëse në mal dhe bregdeti i mrekullueshëm janë vetëm disa nga bukuritë që natyra i ka dhuruar Shqipërisë.

Uretriti jo gonokoksik është infeksion i uretrtës nga disa mikrobe, përveç gonokokut që shkakton gonorrhenë. Eshtë sëmundja më e shpeshtë që transmetohet me kontakt seksual dhe shqetëson më tepër meshkujt.

Tek gratë prek më tepër organet gjenitale dhe rrallë ndodh të preket uretra. Shkaktarët e uretritit jo gonokoksik janë: chlamydia, mycoplazma dhe trichomonas vaginalis.

Koha e inkubacionit gjatë së cilës edhe transmetohet është 1-3 javë. Zakonisht shfaqet me rrjedhje nga urretra dhe rrallë me ndjenjën e djegies, shpimit dhe çrregullime në urinim. Tek femrat shfaqet si infeksion i qafës së mitrës. Pa mjekim sëmundja mund të çojë në komplikacione të mëtejshme të organeve gjenitale. Sot konsiderohen shumë të rralla komplikacionet.

Në këtë grup futen uretritet nga ureoplasma ureolitucum, mycoplasma hominis, mycoplasma genitalium. Roli i tyre si shakaktarë të uretritit jo gonokoksik akoma nuk është sqaruar përfundimisht sepse këto mikrobe gjenden edhe si saprofite tek njeriu. Koha e inkubacionit është 20-30 ditë. Në 1/3 e rastem nuk kemi fare shenja nga sëmundja. Rrjedhjet janë të pakta dhe ujore dhe kanë pak shqetësime gjatë urinimit. Tek femrat rrallë kemi shenja nga uretra.

Trichomanas vaginalis zakonisht tek meshkujt shkakton uretrit pothuajse pa simptoma dhe rrallë shoqërohet me rrjedhje, erë të rëndë dhe kruarje. Tek femrat jep vaginit. Megjithëse mendohet se nuk është infeksion shqetësuas rrallë mund të japë edhe komplikacione të mëtejshme.

Daignoza bëhet në laborator nga ekzaminimi i rrjedhjeve nga uretra ku përcaktohet shkaktri i uretritit.

Mjekimi bëhet me antibiotikë të grupit të erithromicinës, tetracyclinës, metronidazolit. Eshtë e domosdoshme që të mjekohet edhe partneri.

Se peshku të bën mirë është konfirmuar prej kohësh nga dietologët, por shumë nuk i dinë arsyet dhe ndoshta nga këtu rrjedh mungesa apo neglizhenca e konsumimit të tij në tryezë.

Peshku është i mirë për shëndetin tuaj dhe mbajtjen e linjës së trupit. Ai përmban mes 15 dhe 25 për qind proteina, ka një sasi modeste të lipideve dhe një përqindje të vogël të karbohidrateve. Gjithë pjesa tjetër është ujë. Kjo është arsyeja pse rekomandohet për ta vendosur atë në dietat e zakonshme.

Megjithatë, peshku është i pasur me përbërës themelore të tilla si fosfori, vitamina dhe acidet yndyrore esenciale. Vlera ushqyese më e rëndësishme është Omega 3, një lloj acidi yndyror që është thelbësorë për tu mbrojtur kundër sëmundjeve kardiovaskulare.

Proteinat e peshkut janë më të plota, sepse përmbajnë tetë aminoacidet esenciale dhe janë thelbësore për rigjenerimin e qelizave dhe rregullojnë metabolizmin. Peshku është gjithashtu i pasur në vitamina (veçanërisht A, B1, B2 dhe B12), jod kalcium, selen.

Me gëzim keni pritur pranverën, e tash ndiheni të lodhur, pa vullnet dhe nuk keni forcë as të kryeni aktivitetet e zakonshme e lëre më të kënaqeni me ditët e ngrohta me diell.

Këto janë simptomat e lodhjes pranverore, prej të cilave, sipas disa vlerësimeve, nga viti në vit vuan çdo i dhjeti njeri në planet. Kjo gjendje vjen si pasojë e mënyrës së jetës gjatë stinëve të vjeshtës dhe asaj të dimrit. Ushqimi i rëndë me pak vitamina dhe minerale, rreze të pakta të diellit dhe aktivitete të pakta fizike sjellin në rënien e energjisë.

Mirëpo, me ndryshimin e mënyrës së të ushqyerit dhe me një shëtitje të lehtë në natyrë shumë shpejt përsëri do të jeni në formë. Kur bëhet fjalë për mënyrën të ushqyerit, së pari do të duhej ta kufizonit konsumin e sheqerit dhe yndyrave. Ëmbëlsirat do t’jua kthejnë energjinë për një moment por kjo ndjenjë nuk do të zgjatë për shumë kohë.

Shumë shpejt do të vijë deri tek rënia e shpejtë e nivelit të sheqerit në gjak dhe do të ndiheni edhe më të lodhur. Prandaj përqendrohuni tek ushqimet me karbohidrate, ngase ato janë aleati juaj më i mirë për ta luftuar lodhjen pranverore. Këto janë patatet, makaronat dhe prodhimet e tjera të drithërave.

Nutricistët theksojnë se edhe sasi të vogla të karbohidrateve mjaftojnë që organizmi ta nxitë prodhimin e vet të serotoninës, hormoni i cili dhuron ndjenjën e lumturisë. Menyja juaj duhet të jetë e pasur me shujta të lehta, me pemë dhe perime të freskëta.

Mos hiqni dorë nga dy-tri shujtat kryesore dhe nga dy zamrat, por ato duhet të jenë të përshtatshme me moshën tuaj, aktivitetin tuaj dhe problemet kronike. Me rëndësi të veçantë është të mos tejkaloni kafjallin. Nëse nuk keni aq sa duhet kohë për zamra, atëherë mund të përdorni edhe pemë të freskëta. Magjistari i vogël që largon lodhjen konsiderohet të jetë vitamina C, prandaj konsumoni kivi, portokaj dhe limon.

Lëngu i limonit dhe portokallit përdoret edhe për përzierje në sallatat me pemë dhe perime. Le të gjenden edhe specat dhe majdanozi në tryezën tuaj, sepse janë të pasur me vitamina. Po ashtu duhet të konsumoni mollët dhe bishtajoret përderisa supa dhe gjellët duhet të jenë pjesë e pandashme e drekës. Në luftën kundër lodhjes pranverore përfshihet edhe mishi i peshkut. Hulumtimet më të reja tregojnë se ushqimi i pasur me mish peshku ofron energji shtesë.

Nëse e ndieni veten të lodhur dhe të përgjumur, atëherë me siguri se ju mungon hekuri. Ky mineral luan rol të rëndësishëm në ndërtimin e hemoglobinës dhe është shumë i rëndësishëm për sistemin imun. Meshkujt kanë nevojë për 10, ndërsa femrat për 15% hekur brenda ditës. Burimet kryesore të hekurit janë soja, spinaqi, mishi i kuq,peshku, arrat, bademi, farat e lirit.

Kur bëhet fjalë për ruajtjen e performancës së mirë të raportit dhe jetës suaj seksuale, atëherë kemi të bëjmë me dy gjëra që shkojnë të lidhura dorë për dorë.

Një jetë e lumtur për nga brenda, kalon kryesisht nëpërmjet një marrëdhënie ku të dy partnerët janë në ekuilibër. Le të shohim së bashku se si mund ta ruajmë këtë ekuilibër dhe cilat janë dhjetë gjërat që nuk duhen bërë apo shmangur, për të mos e shkatërruar jetën e lumtur seksuale.

1.Mos shmangni të flisni për seksin

Për të pasur një jetë të bukur dhe të kënaqshme seksuale është e nevojshme për ta diskutuar atë haptazi. E vetmja mënyrë është për të folur hapur për dëshirat tuaja seksuale, prirjet dhe shqetësimet rreth tyre.

2.Lërini vend seksit

Çdo çift ka një marrëdhënie seksuale në mënyrën e vet. Jo të gjithë jetojnë në të njëjtën mënyrë dhe me të njëjtin intensitet. Krahasimet me çiftet e tjera janë të panevojshme. Megjithatë, një gjë është për të gjithë: Në qoftë se ju dëshironi të keni një jetë të kënaqshme seksuale, ka nevojë që gjithmonë t’i bëni vend seksit.

3.Mos ushtroni presion mbi veten

Seksi duhet të jetë kënaqësi, jo një moment tensioni dhe presioni mbi veten tuaj. Nëse është presioni për të arritur orgazmën, mund të çojë në mungesën e intimitetit dhe të fikni të gjitha dëshirat. Duhet që të ecni me hapat e duhur për të arritur destinacionin e çmendurisë.

4.Mos e lëshoni veten

Pamja e dikujt me neglizhencë, dërgon një mesazh të fortë për partnerin rreth asaj se si ju mendoni dhe ju doni të perceptoheni. Kur njerëzit ankohen se partneri i tyre ishte si mos më keq, kjo vlen edhe për jetën seksuale që pason. Ndaj, mos e lëshoni asnjëherë veten. Por, mbajeni si duhet atë.

5.Duke qenë tepër romantik

Ndonjëherë romanca është e tepërt. Shumica e njerëzve kanë nevojë për të gjetur një ekuilibër në mes të romancës dhe realitetit seksual. Kjo ndodh sidomos në fillim të një marrëdhënieje. Me kalimin e kohës, ajo mund të ulë dëshirën për seks të nxehtë. Duhet të gjeni një ekuilibër mes romancës dhe pasionit.

6.Të thuash gënjeshtra të bardha

Justifikimet e llojit “Kam dhembje koke!”, janë të dëmshme dhe e çojnë jetën seksuale në rrugë të rrëshqitshme. Është gjithmonë më mirë t’i përballim problemet me ndershmëri dhe qetësi.

7.Mos bëni mashtrime apo dredhi

Me sa duket gratë nuk janë të vetmet të cilat aktrojnë një orgazmë të rreme! Më shumë se 25 për qind e burrave pranojnë pjesën e tyre në këtë. Ajo nuk është aq shumë një çështje e mungesës së sinqeritetit, sesa praktike. Është më mirë gjithsesi, që mos ta praktikoni.

8.Kur gjumi bëhet një teatër në shtëpi

Dhoma e gjumit duhet të jetë një hapësirë e shenjtë dhe erotike, një qoshe e gjitha e juaja për të fjetur, dhe seksi. Nëse është e mundur, duhet të përpiqeni të mos e përdorni atë si një zyrë apo një dhomë të improvizuar lojërash dhe për të mbajtur televizion.

9.Prindër po, por edhe partnerë

Duke pasur fëmijët afër me partnerin, mund ta kufizojë jetën tuaj seksuale. Me oraret plot tension dhe shpenzimet së bashku me obligimet e mëdha, seksi shpesh është shtyrë mënjanë. Por, këto dy role, si prindër dhe si partnerë, nuk duhet të jenë reciprokisht ekskluzive.

10.Vriteni monotoninë

Të bësh të njëjtat gjëra të vjetra është e barabartë me vrasjen e jetës seksuale të çiftit. Nëse ju tashmë keni zhvilluar një model të sjelljes në shtrat, mund të jetë e vështirë për të ndryshuar gjendjen e gjërave. Por, mundohuni të zbatoni ndryshime. Ndryshimet janë të mirëseardhura në çift, sidomos nëse ato pëlqehen nga të dy partnerët.

Humbja e vetëdijes mund të cojë në shumë sëmundje dhe gjendje nga të cilat disa janë shtegdalje (p.sh. rënia kalimtare e tensionit) e disa shumë të rënda (psh. ndalja e punës së zemrës).

Thellësia e humbjes së vetëdijes mund të jetë e ndryshme dhe mund të ndryshoj të i njëjti pacient.

Mr.sc.dr. Isuf Bajrami
spec. i mjekësisë emergjente

Si ta konstatoni se a është personi pa vetëdije?
Nëse hasni në personin i cli nuk lëviz është i shtrirë ose në pranin tuaj papritmas është shtrirë në tokë, lehtas e tronditni në krah ose drejtoni disa pyetje, psh: “Çka ka ndodhur? A po më dëgjon? Si quheni?”.

Te humbjet sipërfaqësore, të i pavetëdijshmi mund të lëvizë disa pjesë të trupit ose të vjell. Nëse nuk ka kurrfarë reaksioni, atëherë personi është në gjendje të humbjes së thellë të vetëdijes (koma).

Veprimet
* Thirrni mjekun për ndihmë, nëse është e mundur, sa më shpejtë pa humbur kohë.
* Kontrolloni frymëmarrjen dhe qarkullimin dhe sipas nevojës filloni me veprimet e ringjalljes.
* Nëse i pavetëdijshmi merr frymë, kthejeni në pozitë të krahut. Herë-herë kontrolloni frymëmarrjen.
* Mbuloje të pavetëdijshmin që të evitoni mërdhirjen.
* I pavetëdijshmi guxon të transportohet vetëm në pozitë të shtrirë (në krah) .
MOS tentoni të pavetëdijshmit t’i jepni ushqim ose pije.
MOS e leni të pavetëdijshmin pa mbikëqyrje.

Pacienti pa vetëdije

Të pyetet dëshmitari:
1. A mund të bëhet fjalë për helmim
2. A është lënduar më herët
3. A është pacient kronik

Simptomat dhe ekzaminimet
1. era (si e acetonit, alkoolit, dheut të lagësht, urinës)
2. lagështia e lëkurës
3. shenjat e lëndimit (njolla elektrike, gjakderdhja, gjurmët e injeksioneve)
4. tonusi i muskujve (hemipareza, hemiplegjia)
5. përgjigja ndaj ngacmimeve të dhembjes-shpimi (hemipareza, hemiplegjia)
6. shenjat meningjeale
7. frymëmarrja
8. bebëza e syrit (shikimi në drejtim të lëndimit: ICV; mioza: morfina, gjakderdjet ne pons; midriaza: atropin)
9. pulsi, TA, (kriza hipertenzive, shoku)
10. abdomeni (prania e defanses)
11. Babinski dhe reflekset tjera: reaksioni ndaj dhembjes
12. gjaku të ekzaminohet me traken – Glukohemotest

Pozita e dëshirueshme: pozita e të pavetëdijshmit (pozita në krah)
Ndihma urgjente mjekësore:
1. infuzioni 500mL tretje infuzive 1 gtt/sek
2. terapia simptomatike, kontrolli i funksioneve vitale
3. terapia e diferencuar, nëse dihet shkaktari

Tretmani i mëtutjeshëm
Derisa jeni duke pritur autoambulancën regjistroni shenjat vitale.
Shikoni për shenja të traumës me ç’rast duhet të keni kujdes të mos keqësoni lëndimin e medullës spinale.
Transporti urgjent me përcjellës i cili i zotëron shkathtësitë e reanimimit.
Gjatë transportit të keni kujdes për funksionet vitale: frymëmarrjen dhe punën e zemrës (mjeku ose infermierja).

Zjarrmia (temperatura e lartë)
Zjarrmia është temperatura e lartë e shkaktuar nga sëmundja, më së shpeshti infektive. Lartësia e temperaturës nuk do të thotë të përputhet të jetë në harmoni me rëndesën e sëmundjes. Fëmijët janë të predispozuar ndaj temperaturave të larta, por më lehtë i tolerojnë se të rriturit. Temperatura trupore mund të matet nën sqetull, nën gjuhë dhe në zorrën e trashë.

Matja e temperaturës nën sqetull
Maja e termometrit duhet të vendosët thellë në nënsqetull e krahun ta palosim për trupi. Matja zgjatë 10 minuta.

Matja e temperaturës nën gjuhë
Maja e termometrit duhet të jetë e vendosur nën gjuhë, ndërsa goja e mbyllur. Matja zgjatë 5-10 min. Këtë vend temperatura është diçka më e lartë se në nënsqetull.

Matja e temperaturës në zorrë
Termometrin duhet vendosur rreth 5 cm në zorrë. Matja zgjatë 5 minuta. Kjo është metoda më e besueshme. Në zorrë temperatura normal për 0,4-08 ˚C është më e lartë se në sqetull. Nëse diferenca në mes temperaturës së matur në zorrën e trashë dhe temperaturës së matur në sqetull është më e madhe se 1ºC. Kjo flet për sëmundje inflamatore në bark (psh. ‘ndezja e zorrës qorre’).
Temperatura normale e trupit variron të njerëzit e ndryshëm dhe të personi i njëjtë gjatë ditës. Në mëngjes është më e ulëta, ndërsa në mbrëmje më e larta. Merret se kufiri i sipërm i temperaturës trupore i matur në sqetull është 37,2ºC, nën gjuhë 37,5ºC, ndërsa në zorrë 37,8ºC.

Veprimet
* I sëmuri me zjarrmi duhet të pushojë. Nuk guxojmë të lagim me ujë. Mbulesa duhet të jetë e lehtë ndërsa ambienti i ndritshëm.
* I sëmuri duhet merr shumë lëngje (çaj, lëng frutash).
* Nëse temperatura kalon 39ºC, zvogëloje me lecka. Janë të dobishme edhe banjat me ujë të vakët.
* Nëse temperatura kalon 40ºC, tërë trupin fërkoje me lecka të lagështa dhe bëni frikcione të lehta me lecka të pambukta. Veprimet përsëritni derisa temperatura të bie nën 39ºC.
* Për zbritjen e temperaturës ekzistojnë edhe një numër i madh i barnave, për foshnje dhe për të rritur, në formë tabletash, shurupeve dhe suposteve. Veprimi fillon 30-60 min. pas marrjes.

Shenjat e vdekjes
Te personi i pavetëdijshëm, e po qe se është në gjendje të hipotermisë, frymëmarrja dhe pulsi mund të jenë aq të dobësuara sa nuk mund t’i konstatojmë. Për këtë me kontrollin e frymëmarrjes dhe pulsit nuk mundemi me siguri ta konstatojmë vdekjen. Shenjat më të hershme të vdekjes janë: sytë e maces, njollat dhe shtangimi kufomor.

Sytë e maces
Nëse kokërdhoku i syrit te i vdekuri shtypet anash, bebëza zgjatët dhe bëhet ovale.

Njollat kufomore
Janë të ngjyrës së kuqe dhe murrme, vjollcë. Lajmërohen për shkak të derdhjes së gjakut në pjesët e poshtme të trupit. Shihen në lëkure në atë anë në të cilën shtrihet kufoma. Në fillim janë të fiksuara për trupi, e pastaj nëse kufomën e kthejmë atëherë edhe njollat do të bartën prapë në pjesët e poshtme. Njollat kufomore fillojnë të lajmërohen 30-60 minuta pas vdekjes.

Shtangimi kufomor
Trupi i kufomës në fillim është i poroz. Dy deri katër orë pas vdekjes fillon shtangimi i disa nyjave, e pas 6-8 orëve prej vdekjes tërë trupi është i shtanguar. Shtangimi zgjatë 2-3 ditë.