Lojërat në rërë

Fëmijët e adhurojnë lojën në rërë, si në plazh ashtu edhe në kopshtet me lodra. Kënaqen duke gropuar, duke mbledhur rërë, duke hedhur nga njëra enë në tjetrën, duke shtuar ujë në të…

Çfarë mësohet gjatë kësaj loje: Lojërat në rërë i ndihmojnë vogëlushët që të hulumtojnë dhe të mësojnë për shkaktarët dhe pasojat (çfarë ndodh kur derdhin ujin në rërë), zhvillohet motorika e mirë duke bërë forma të ndryshme me ndihmën e enëve, mësojnë edhe matematikën bazike (se si prej një ene të madhe mund të mbushen dy më të vogla)…
Lojërat ‘puzzle’

Kur i bleni fëmiut lojë ‘puzzle’ keni kujdes që ti përshtatet për moshën sepse egzistojnë lloje të ndryshme për mosha të ndryshme. Për fillim duhet një foto më e thjeshtë e cila nuk ka shumë pjesë dhe është më e lehtë për ta formuar.

Çfarë mësohet gjatë kësaj loje: Këto lojëra kërkojnë mendim abstrakt: aftësi për ta parë vendin e lirë dhe të paramendojë se cila pjesë mund të bëjë pjesë aty. Gjithashtu, me anë të kësaj loje zhvillohet motorika.
Loja jashtë shtëpisë

Vrapimi, luhatja, kolovajza, rrëshqitja në tobogan – janë ndër gjërat e adhurueshme që mund ti kalojë një fëmijë gjatë ditës. Përveç që luan, aty mund të shoqërohet me fëmijë tjerë dhe të bëjë shokë.

Çfarë mësohet gjatë kësaj loje: Fëmiu gjatë lojës me fëmijët tjerë mëson aftësitë sociale, ndarjen dhe pritjen në rend, komunikimin, sjelljen në shoqëri, por në këtë mënyrë zhvillohen edhe aftësitë motorike…
Katrorët

Katrorët dhe elementet ndërtues janë një ndër lojërat më të preferuara, më së pari për djemtë, por edhe për vajzat poashtu. Kjo është një bazë e mirë për fëmijët për të dashur matematikën, artin, por edhe shkencën sepse kjo është loja e parë përmes së cilës e mëson gravitacionin, ekuilibrin, forcën, simetrinë…

Çfarë mësohet gjatë kësaj loje: Ndërtimi me ndihmën e katrorëve zhvillon motorikën e fëmiut, kreativitetin, të menduarit, ndjenjën e së bukurës. Gjithashtu, përmes kësaj loje, vogëlushët tregojnë se sa janë inovativ dhe të pavarur.
Librat

Leximi i përrallave dhe i tregimeve të cilat janë për mosha të caktuara janë një mënyrë argëtuese që fëmijët të mësojnë ndonjë fjalë, leximin e drejtë dhe kuptimin e saj.

Çfarë mësohet gjatë kësaj loje: Vogëlushët mësojnë aftësitë gjuhësore dhe pasurojnë fjalorin e tyre me fjalë të reja, pa marrë parasysh nëse dikush iu lexon apo i shikojnë vetëm fotografitë, në fëmijërinë e hershme zhvillohet interesimi për lexim. Poashtu, kjo u jep inspirim për lojë dhe për të menduar.
Muzika

Pa marrë parasysh nëse ndëgjojnë apo krijojnë muzikë vetvetiu, fëmijët kënaqen në këtë aktivitet, dhe përveç kësaj, është mënyrë argëtuese që të mësojnë aftësi të reja.

Çfarë mësohet gjatë kësaj loje: Muzika ndihmon fëmijët që të lidhin lëvizjet dhe tingujt me botën e tyre të mbrendshme, më saktësisht, me ndjenjat dhe përjetimet e tyre. Me ndëgjim të muzikës mësojnë që të bëjnë dallimin e së shpejtës dhe të ngadalshmes, të qetës dhe të zhurmshmes. Përderisa krijojnë muzikë vet me anë të ndonjë instrumenti zhvillohet motorika, koordinimi i lëvizjeve si dhe vet vlerësimi./bebaime/

Higjiena orale në shtatzani është shumë e rëndësishme. Për këtë ju duhet që çdo muaj të shkoni në vizitë tek stomatologu, i cili do të ju informojë për mirëmbajtjen e higjienës orale gjatë shtatzanisë.

Gjithashtu, nëse vie deri tek prishjet në dhëmbë apo dhëmballa, do ti rregulloni me kohë. Kur të lindni nuk do të keni kohë të mjaftueshme, kjo është edhe arsyeja përse shumë nëna injorojnë dhëmbët e tyre.

A mund të fotografoj dhëmbin në shtatzani?

Edhe pse për fotografimin me rentgen në stomatologji nevojiten doza minimale të rrezatimit, prap se prap preferohet që gjatë shtatzanisë ti shmangeni ekspozimit të rrezeve të rentgenit, sidomos në 12 muajt e parë të shtatzanisë. Nëse është fotografimi i rëndësishëm, duhet ta bëni në makinë të drejtë, me të gjitha masat mbrojtëse për ju dhe për foshnjen tuaj.

Nëse është e mundur, bëni fotografimin e dhëmbëve me teknikat e rentgenëve digjital (radioviziografia), sepse këto rreze janë rreth 80 % më të vogla se sa ato të aparatëve klasikë të rentgenëve./bebaime/

Luajtja në ditët me diell largon rrezikun e alergjive të ushqimit tek fëmijët. Sipas një studimi të fundit, të vegjlit që jetojnë në zona me nivele të ulta rrezatimi diellor janë më të prirur për tu prekur nga alergjitë e shkaktuara nga ushqimet apo astma.

Për të dalë në këtë përfundim kërkuesit shfrytëzuan të dhëna nga fëmijët australianë. Dielli ndihmon që në lëkurë të krijohet vitamina D dhe të mbajë larg alergjitë e shkaktuara sidomos nga vezët dhe kikirikët.

Dr. Nick Osborne, i cili ishte në krye të studimit,theksoi për ‘Daily Mail’: “Ky studim ka nënvizuar edhe më shumë lidhjen mes vendit ku jetojmë dhe alergjive nga ushqimet. Dielli bën mirë për fëmijët.”

Por, Dr. Osborne paralajmëroi që të kemi kujdes nga rrezatimi i tepërt: “Gjithsesi, duhet të kemi parasysh që të mos ekspozohemi shumë në rrezatimin diellor sepse mund të rrisim rrezikun e kancerit në lëkurë.”

Fëmijët që flenë më pak se nëntë orë gjumë në natë kanë telashe në shkollë, tregon hulumtimi.

Studimi ka vlerësuar 142 nxënës të shkollës fillore dhe i ka krahasuar orët e gjumit me performancën në kuadër të aftësive akademike.

Shumica e fëmijëve gjashtë dhe shtatëvjeçarë të privuar nga gjumi ishin më pak të aftë për të komunikuar dhe për t’i zgjidhur detyrat themelore në matematikë, zbuluan hulumtuesit.

Drejtshkrimi, gramatika dhe të kuptuarit e tyre po ashtu ishin me probleme. Kujtesa e tyre dhe aftësia për të mësuar ishin më pak të prekura.

Studimi vjen pasi gjithnjë e më shumë fëmijëve u lejohen kompjuterët dhe televizorët në dhomat e tyre të gjumit.

Ramon Cladellas nga Universiteti Autonom i Barcelonës i cili ka kryer studimin ka theksuar rëndësinë e gjumit të mirë gjatë natës.

“Shumica e fëmijëve flenë më pak se që është e rekomanduar për zhvillimin  tyre intelektual, i cili pengohet për shkak se mungesa e gjumit nuk mund të riparohet”, tha ai.

“Nxënësit që flenë tetë orë gjumë kanë performancë më të keqe se ata që flenë nëntë ose 11 orë gjumë.

“Në ditët sotme, është shumë shqetësuese që fëmijët janë ngjitur për televizor, kompjuter dhe videolojëra, por e njëjta rëndësi nuk i jepet faktit që ata nuk shkojnë në shtrat në të njëjtën orë çdo natë”.

Profesori Russell Foster, kreu i neuroshkencës në Universitetin e Oksfordit, thotë që “është e qartë që gjumi prej nëntë orësh dhe nëntë orë e gjysmë është më i favorshëm për performancën kognitive të fëmijëve.

“Me më pak orë gjumë ata mund të performojnë detyrat e zakonshme rutine, por për të qenë inovativë dhe për të gjetur zgjidhje për problemet komplekse, gjumi i mirë i natës është esencial.

Të rriturit kanë nevojë për mes gjashtë orë e gjysmë dhe tetë orë e gjysmë gjumë, tha ai. “Me më pak se pesë orë gjumë edhe unë do të isha i befasuar nëse do të mundeni të nxirrni diçka dinjitoze nga një tru dinjitoz”.

Trupi ka nevojë për kalcium për t’i mbajtur eshtrat të fortë. Qumështi, jogurti, madje edhe akullorja ndihmojnë të merrni sasi të mjaftueshme ditore të kalciumit.

Gjatë shtatzënisë dhe dhënies gji, trupi juaj ka nevojë për më shumë kalcium për fetusin që rritet dhe foshnjën e porsalindur. Ka mjaft burime të tjera të shijshme të kalciumit, të cilat mund t’i përdorni për të pasuruar konsumin e kalciumit.

Gjatë shtatzënisë ndryshon niveli i hormoneve dhe fetusi, i cili është duke u zhvilluar mund të tërheqë kalcium, prandaj niveli i përgjithshëm i kalciumit në gjak është i ulët. Ajo rënie nuk ndikon në fortësinë e eshtrave.

Disa ndryshime hormonale e kompensojnë këtë rënie të kalciumit ashtu që trupi të ketë kalcium të mjaftueshëm për eshtrat tuaja dhe fetusin që është duke u zhvilluar. Në të vërtetë, trupi juaj ndërton eshtrat gati dyfish më shpejt sesa kur nuk jeni shtatzënë.

Kjo është arsye pse është kaq e rëndësishme marrja e sasisë adekuate të kalciumit. National Institutes of Health rekomandon së paku 1.200 miligramë në ditë.

Vitamina tipike për gratë shtatzëna ka rreth 200 miligramë. Marrja e shtesës së karbonatit të kalciumit jep rreth 600 mg në tri tableta që përtypen. Madje edhe me shtesë të mirë, ende është e nevojshme të merret kalciumi nga ushqimi

Fëmjët sapo janë ngritur në këmbë dhe formimi i personalitetit të tyre është shumë i rëndësishëm. Formimi i personalitetit është krijimi i disa vlerave, qëndrimeve dhe besimeve, me të cilat njeriu reagon ndaj situatave dhe njerëzve.

Gjashtë vitet e para të jetës janë shumë të rëndësishëm dhe vendimtarë në formimin e personalitetit, pasi këto janë pikërisht gurët e themelit mbi të cilat do ngrihen më pas “muret”. Ja disa nga gjërat që duhen mbajtur parasysh për fëmijët e moshës 18-36 muajsh:

Detyra e parë është zgjedhja midis besimit apo mosbesimit.

Pasi të ketë zgjidhur këtë çështje besimi tek të tjerët dhe mjedisi rrethues në 18 muajt e parë të jetës, fëmija duhet të përballet me një detyrë të dytë e cila lidhet me besimin tek aftësitë personale.

Detyra e dytë është zgjedhja midis autonomisë apo dyshimit dhe turpit.

Mendoni pak për aftësitë që një fëmijë ka fituar deri në moshën 18 muajsh ka arritur të shkëputet nga gjiri, të hajë vetëm duke përdorur lugën dhe pirunin, është ngritur në këmbë, ka filluar të thotë fjalët e para, etj. Pra, ai tashmë ka arritur një farë pavarësie nga nëna. Ndërkohë gjatë moshës 18-36 muajsh, fëmija do të mësojë të jetë i pavarur dhe më autonom në aktivitetin dhe të menduarin personal ose do të mësojë të ketë dyshime mbi aftësitë e tij dhe t’i vijë turp nga vetja.

Ndryshe nga më parë, ku figura kryesore ishte nëna, në këtë periudhë fëmija ka dy figura kryesore: nënën dhe babanë.

Tashmë fëmija ka arritur atë zhvillim muskular që e lejon atë të provojë njëkohësisht dy modalitete shoqërore: përmbajtjen dhe spontanitetin (ta lërë të ecë). Këto modalitete herë interpretohen si qetësi dhe mençuri, herë shikohen si neglizhim dhe tendencë për shkatërrim. Prandaj edhe prindërit gjatë edukimit dhe rritjes së fëmijës në këtë moshë duhet të theksojnë fort dhe ta sigurojnë fëmijën se pavarësisht nga dëshira e tij për t’u rebeluar, për të qenë i lirë dhe i pavarur, ai vazhdon të jetë fëmija i tyre. Pra, prindërit duhet ta inkurajojnë, ashtu sikurse bëjnë kur fëmija duhet të ngrihet në këmbë (fizikisht), duhet ta mbështesin që të mos ketë turp apo dyshim tek aftësitë e veta për t’ja dalë mbanë.

Turpi shpesh ngatërrohet me ndjenjën e fajit por nuk është kështu. Turpi është një gjendje gjysmë e ndërgjegjshme, ku fëmija e kupton se është i ekspozuar ndaj të tjerët, por nga ana tjetër nuk është gati të jetë kaq i dukshëm.

Dyshimi është vëllai i turpit.

Ky stad ka shumë rëndësi pasi përcakton raportet e dashurisë dhe urrejtjes, të shpirtit të bashkëpunimit dhe tendencës për të dominuar; lirshmërisë për të shprehur vetveten dhe shtypjes së vetes.

Fëmija në këtë moshë thotë: “Unë jam ajo ç’ka unë mund të bëj me aftësitë e mia”.

Nëqoftëse fëmija frenohet në aftësitë e tij, ai do të provojë ndjenjën e turpit dhe të dyshimit për aftësitë e tij. Rreth 16-18 muajsh, fëmija flet me “JO”. Ai shijon kundërshtimin, ndonëse nuk e kupton mirëfilli çfarë do të thotë “Jo”-ja e tij, por ai kupton nervozizmin apo habinë e prindërve kur ai thotë “Jo”. Të mos respektosh JO-në e fëmijës, do të thotë të mos respektosh nevojat e tij, sepse është nevojë e tij të mësojë të kundërshtojë dhe të pranohet pa u penalizuar.

Por nga ana tjetër, duhet të ketë një ekulilibër, pasi fëmijët e rritur me liri pa kufi, bëhen të rritur tekanjoz,  impulsiv dhe jo realist. Nëse të rriturit nuk e lënë fëmijën të lirë dhe i vendosin shumë kufij – JO dhe MOS – ai do të bëhet një i rritur i turpshëm, inferior dhe shumë perfeksionist.

Nëse te fëmija ushtrohet presion ose dhunë për mësimin e tualetit, ai do të bëhet një i rritur me vetëvlerësim të ulët dhe të lëkundur.

Prindërit duhet të krijojnë mjedisin e përshtatshëm për fëmijën që të eksperimentojë dhe njohë sa më shumë nga mjedisi dhe vetja. Ja disa këshilla të thjeshta për të ndihmuar fëmijën tuaj të arrijë konfidencialitetin tek vetja dhe një nivel të kënaqshëm autonomie:

Duke njohur më shumë çfarë është i aftë të bëjë një fëmijë i kësaj moshe. Interesohuni pranë librarive, bibliotekave ose specialistëve që kujdesen për fëmijën tuaj dhe mësoni sa shumë gjëra dinë fëmijët tuaj. Gradualisht ata shkathtësohen: ecin, ushqehen, pastrohen, vishen vetë dhe flasin. Të gjitha këto janë shprehitë më të nevojshme që do të na shoqërojnë gjatë gjithë jetës. Me kalimin e viteve ato vetëm përmirësohen ose kthehen në sjellje automatike.

Duke respektuar dëshirën e fëmijës për të mësuar gjëra të reja. Fëmijët pyesin shumë. Ndihmojini ata të gjejnë përgjigjet. Ju jeni aty pikërisht, sepse keni më shumë përvojë jetësore apo njohuri të caktuara profesionale, ndajini ato me fëmijën tuaj. Ndihmojeni fëmijën tuaj të arrijë atë që do: të hapë një kavanoz, të ngjisë shkallët për në tarracë, të shtrojë tavolinën, të kujdeset për vëllanë ose motrën më të vogël, të presë figura me gërshërë apo të ndezë zjarrin në oxhak.

Duke e lënë të lirë të provojë veten në situata të reja. Fëmija do të flasë me njerëz të rinj, do të luajë me fëmijët e tjerë në park, do të zhytet në legenin me ujë, do të trembë dikë duke ulëritur papritur te veshi etj. Kini parasysh se fëmija do të mësojë diçka nga të gjitha këto eksperienca, ndaj përpiquni të menaxhoni frikërat apo dyshimet tuaja për mirëqenien e tij.

Duke mos bërë për të gjëra që ai mund dhe di t’i bëjë vetë. Vjen një moshë (12-14 muajsh) dhe fëmija mund të hajë vetë, pavarësisht se mund të bëhet pis. Lëreni të ushqehet vetë; vishini rroba jo të shtrenjta. Fëmijët shkathtësohen dhe mund të veshin vetë një bluzë ose një fustan. Merrni pak nga koha juaj e tualetit dhe ndihmoni fëmijën vetëm të lidhë lidhëset e atleteve apo të mbërthejë kopsat e mbrapme të fustanit. Mendoni se kështu e ndihmoni vërtet fëmijën tuaj; ju s’do mund të jeni çdo çast me të.

Duke qenë gjithnjë prezent në jetën dhe ditën e fëmijës, për t’i dhënë udhëzimet dhe mbështetjen e nevojshme. Mos u zhdukni nga qarkullimi. Mos i lini fëmijët të lirë pa kufij. Fëmija ka nevojë të dijë se cilat janë sjelljet e lejueshme dhe cilat jo, cilat janë sjellje shpërblyese dhe cilat janë sjellje që ndëshkohen. Fëmija ka nevojë për ndihmën dhe inkurajimin tuaj për të çuar deri në fund një proces të caktuar. Shpeshherë ju duhet të thoni fjalën e parë të vjershës që fëmija të fillojë të recitojë. Ju duhet ta ndihmoni hapë një kanaçe dhe ta lini pastaj ta derdhë vetë lëngun nga kanaçja në gotë.

Krijoni kushtet për aktivitete të reja, eksploruese dhe krijuese për fëmijët tuaj. Blini lodra jo të kushtueshme, të përbëra nga shumë pjesë, funksionale nga të cilat fëmija juaj vërtet mund të mësojë diçka.

Disa gra thjesht e dinë se kanë pasur ovulacionin. Disa gra tjera nuk vërejnë kurrfarë ndryshimi…

Nëse mendoni që të mbeteni shtatzënë “komunikoni” me trupin tuaj dhe kërkoni shenjat natyrale që tregojnë se ovulacioni po afrohet. Këto shenja janë:

• sekreti vaginal shtohet sa më shumë që i afroheni kohës së ovulacionit. Ky sekret është i lëngshëm, i ngjashëm me të bardhën e vesë.
• shtohet libido
• ndjeni një dhimbje të lehtë në njërën anë të barkut

Për të determinuar kohën kur ju duhet t’i keni këto shenja, përdorni kalkulatorin e ovulacionit. Konsultohuni me gjinekologun tuaj për të t’ju sqaruar shenjat e ovulacionit.

Gjinekologët mendojnë se gjasat për të mbetur shtatzënë janë maksimale nëse çifti ka marrëdhënie seksuale 2 ose 3 herë në javë. Këtë provoni për disa muaj dhe pastaj nëse nuk keni sukses bisedoni me gjinekologun. Ai duhet t’ju ndihmojë dhe t’ju tregojë mënyrën se si të detektoni kohën e ovulacionit. /Telegrafi/

Dr. Teuta Sejdiu-Hasbahta neonatologe.

Gjendja fiziologjike e shtatzënës, lindja fiziologjike dhe i porsalinduri duhet të jenë faktorë të shkëlqyeshëm prognostik për gjidhënien e mirë dhe të mjaftueshme që do të siguronte mjaftueshëm materie ushqyese për rritjen dhe zhvillimin e shëndoshë të latantit.

Sigurisht që laktacioni i mirë nuk është gjithmonë rrjedhojë e kushteve ideale të shtatzënisë, lindjes dhe periudhës peripartale; megjithatë, mund të thuhet se te shumica e grave shtatzënia e të cilave përfundon para kohe ose nëse i porsalinduri është vitalisht i rrezikuar, perspektiva e laktacionit të suksesshëm është më e vogël.

Gjatë të ushqyerit të porsalindurit vitalisht të rrezikuar me qumështin e nënës, na paraqiten disa probleme bazë.

Këto do të ishin:
* mos prezenca e nënës në ditët e para gjatë kujdesit dhe trajtimit intensiv të porsalindurit, që rezulton me pamundësinë e dhënies gji.

* problemet shëndetësore të nënës pas lindjes, që rezulton me mungesën e nënës lehonë (sidomos kur i porsalinduri transferohet në njësitë e kujdesit intensiv).

* sasia e vogël e pamjaftueshme e qumështit të nënës për të plotësuar nevojat e të porsalindurit.

* laktacioni i shkurtër, gati mosekzistues në muajin e parë të jetës të porsalindurit vitalisht të rrezikuar.

Cila do të ishte zgjidhja?

* Të mundësohet qëndrimi i nënës afër të porsalindurit sa më shpejtë që është e mundur, edhe pse i porsalinduri është i sëmurë (në njësitë e specializuara neonatologjike që do duhej të siguronin hapësirën adekuate, kujdesin – eventualisht edhe trajtimin, mbikëqyrjen, edukimin dhe mbështetjen profesionale për zhvillimin e laktacionit).

* Nëse për një kohë kjo nuk është e mundur, atëherë vjen në shprehje mjelja, grumbullimi dhe transporti adekuat i qumështit të gjirit.

Por, si të bëjmë nëse dështon gjidhënia apo nëse kemi rastet me nevoja të posaçme?

Dihet se disa nga përbërësit e qumështit human janë të pazëvendësueshëm, gjë që e bëjnë atë të jetë i veçantë. Përbërja e “qumështit të pjekur’’ human është bazë për llogaritjen e nevojave nutritive dhe energjetike për të porsalindurit dhe motakët, e po ashtu ai është edhe “model referent” për përcaktimin e kritereve të cilave duhet t’i përmbahen të gjithë prodhuesit e formulave qumështore.

Qumështi i nënës është ushqim ideal për të porsalindurin e shëndoshë, kështu që përbërësit specifik të tij, sasitë e duhura si dhe shfrytëzimi apo përthithja e tyre maksimale, janë caku i nënshtrimit të një mori analizave hulumtuese që duhet nënshtruar cilido qumësht apo edhe formulë qumështore me qëllim të sigurimit të ushqimit adekuat.

Vlera specifike e qumështit të nënës qëndron në dy rolet e tij të padiskutueshme e që janë edhe baza obligatore që duhet të ketë secili “zëvendësues”’ qoftë ajo formulë qumështore apo edhe lloj tjetër i qumështit.

Cili është roli specifik i qumështit të nënës?

* Nutritiv (sigurimi i burimeve të energjisë, materieve ndërtuese dhe kofaktorëve enzimatik që janë të domosdoshëm për rritje të organizmit të ri).

* Funksional (sigurimi i materieve të shumta me funksione specifike si: faktorët protektiv, modulatorët e rritjes, enzimat, hormonet dhe përbërësit tjerë të cilët ende janë të padefinuar plotësisht).

Qumështi i nënës është ushqim adekuat që siguron gjithë nutrimentët e nevojshëm për rritje dhe zhvillim të porsalindurve me peshë normale për moshën gjestative.

Si të veprojmë tek grupet që kërkojnë një kujdes të veçantë (prematurët, SGA, IUGR) e që janë grupacioni më i ndjeshëm dhe me një morbiditet dhe mortalitet mjaftë të lartë?

Ky grupim i të porsalindurve janë të rrezikuar nga:
* restrikcioni i hershëm i rritjes dhe zhvillimit postnatal.
* sëmundjet e ndryshme kronike dhe infektive
* zhvillimit të ngadalësuar si dhe vdekjes në fëmijërinë e hershme

Në botë, çdo vjet vdesin 4 milion fëmijë në muajin e parë të jetës, ndërsa 27% prej tyre i takojnë grupit të foshnjave të lindura para kohe.

Morbiditeti dhe mortaliteti i këtij grupi mjaft vulnerabil të foshnjave, mund të zvogëlohet me përmirësimin dhe avancimin e kujdesit ndaj tyre duke i dhënë theks të veçantë ushqimit adekuat.

Ushqimi adekuat nënkupton:
* llojin e qumështit (qumësht gjiri pa apo me shtesa, qumësht nëne të fortifikuar apo formulë speciale të qumështit) që do jepet
* shtesat për pasurimin e qumështit
* mënyrën dhe frekuencën e të ushqyerit
* mënyrën e përcjelljes së shkallës së ushqyeshmërisë.

Qumështi i nënës i të porsalindurit prematur (67 kcal/100ml me osmolaritet 300 mOsm/L) ka një vlerë specifike dhe të pazëvendësueshme në të ushqyerit e të porsalindurit prematur.

Qumështi i freskët apo edhe ai i deponuar në frigorifer në mënyrë adekuate përmban:
• faktorë imunologjik dhe antimikrobial që luajnë rolin protektiv ndaj infeksioneve (rol i pazëvendësueshëm);
• tretshmëria dhe përthithja maksimale (osm. 300 mOsm/l)

Por, ky qumësht nuk siguron mjaftueshëm kalori dhe disa materie te të porsalindurit me nevoja të posaçme (prematurët, SGA, IUGR), si:
* proteinat, Ca, P, Na, Fe, vitaminat etj, materie këto shumë të nevojshme për rritjen dhe zhvillimin e indeve dhe eshtrave, sidomos tek të porsalindurit me peshë të vogël.

Kjo ka shtyrë zhvillimin e industrisë për prodhimin e formulave speciale të qumështit me vlera kalorike më të larta, osmolaritet adekuat (rreth 300 mOsm/L) me përmbajtje që do t’i mbulonte nevojat e shtuara të këtij grupi të porsalindurve, gjithnjë duke u bazuar në kriteret e përcaktuara nga AAPCON dhe ESPGN-CON për të porsalindurit prematur.

Këshillë

* Para organizimit të të ushqyerit enteral është e domosdoshme të vlerësohet saktë mosha gjestative, ecuria e rritjes intrauterine, statusi nutritiv dhe gjendja klinike e të porsalindurit.

* Duhet domosdo të dimë nevojat energjetike dhe nutritive me qëllim të përpilimit të planit për përcaktimin e llojit të qumështit, vlerat nutritive dhe kalorike të tij si dhe sasinë apo volumin adekuat.

* Me rëndësi është arritja e efektit ushqyes të qumështit të nënës me vlerë biologjike, me sasi minimale të mundshme që merret me rrugë enterale.

Të gjitha këto me qëllim të sigurimit të një rritje dhe zhvillimi normal sidomos të grupit të porsalindurve me nevoja të posaçme siç janë SGA, IUGR, VLBW./telegrafi/