Një studim nga shkencëtarë të universitetit të Kalifornisë në  Berkeley zbulon dëshmi fizike se njerëzit që sfidojnë veten intelektualisht, ulin ndjeshëm rrezikun e prekjes nga sëmundja e Alzheimerit.

Me pak fjalë,  kjo sëmundje e trurit mund të luftohet nga vetë truri. Kolegu Astrit Lulushi sjell hollësi

Zgjidhja e një fjalëkryqi të thjeshtë mund të jetë e vështirë kur Alzheimeri ka zënë vend. Por prej kohësh shkencëtarët kanë menduar se kryerja e veprimtarive të ngjashme mendore gjatë gjithë jetës mund të ndihmojë për t’a mbajtur larg këtë sëmundje. Tani një grup shkencëtarësh në Universitetin e Kalifornisë në Berkeley e ka zhvilluar këtë ide një hap më tej -  duke studiuar depozitat e  pllakëzave amyloide në tru, të cilat lidhen me Alzheimerin.

Dr. William Jagust, një nga autorët e studimit thotë; ” se nuk është vetëm çështja për t’u mbrojtur nga efektet e pllakëzave amyloid, por edhe si të arrijmë të depozitojmë sa më pak prej tyre.”
Ekipi i shkencëtarëve studioi historinë e sjelljeve të të moshuarve të shëndetshëm, duke u përqëndruar në çështjen se sa shumë sfida mendore ata kishin patur gjatë dekadave, në çdo fushë – nga leximi rregullisht deri në zgjidhje fjalëkryqesh. Pasi mbodhën këto të dhëna, shkencëtarët filluan të hetojnë trurin e pjesmarrësve në studim.
Rezultati që doli ishte se sa më shumë veprimtari intelektuale a mendore, aq më pak amyloid ata kishin në trurin e tyre.
Doktor Jerome Goldstein në klinikën kërkimore të Alzheimerit, në San Francisko, thotë se nuk ka dyshim që depozitat amyloide janë shenjat më dalluese në trurin e prekur nga Alzheimeri dhe sa më shumë këto depozita shtohen aq më shumë rëndohet gjendja e pacientit.
Megjithëse shkaku i saktë i humbjes së kujtesës (veçori e Alzheimerit) nuk është i qartë – vonimi i shfaqjes së sëmundjes mund të jetë kyç nëse kihen parasysh karakteristikat e veçanta të Alzheimerit.

Një aspekt tjetër ende i paqartë për shkencëtarët është “pse gjendja e personave që preken herët në moshë nga Alzheimeri, keqësohet me ritme më të shpejta sesa gjendja e personave që preken më vonë.”
Studimi në Berkeley nuk konfirmon se,  shtimi i veprimtarisë mendore në moshë të vonë do të kishte efekt të ngjashëm në ngadalësimin e akumulimit të pllakëzave amyloide. Shkencëtarët thonë se kanë në plan të kryejnë një tjetër studim të ngjashëm duke përdorur Imazhe me Rezonancë Magnetike (MRI), në përpjekje për të zbuluar lidhjen midis veprimtarisë mendore dhe zhvillimit të pllakëzave amyloide në tru.

Gratë më të ndjeshme ndaj dhimbjes

Pyetja shtrohet; A ndjejnë gratë më shumë dhimbje sesa meshkujt? Kjo varet se kush pyetet. Por studimet e reja thonë se gratë janë, vërtetë, më të ndjeshme ndaj dhimbjes.

Disa kushte të caktuara mjekësore janë më të shpeshta tek gratë. Studimet kanë treguar se gratë vuajnë më shumë nga migraina, fibromyalgia dhe sindromi i acarimit të zorrëve. Madje disa gra janë në dhimbje deri në një vit pas lindjes së fëmijës.

Por një studim i ri i botuar këtë javë në “Journal of Pain”  zbulon se kur burrat dhe gratë vuajnë nga sëmundje të njëjta – të tilla si problemet të shtyllës kurrizore infeksione sinusi, artriti ose diabeti – gratë ndjejnë më shumë dhimbje.

Shkencëtarë nga Universiteti i Stanfordit  studiuan të dhënat mjekësore elektronike të 11 mijë pacientëve, që ishin pyetur  të vlerësonin shkallën e dhimbjes, pyetje rutinë e vizitës tek mjeku.

Gjatë shqyrtimit u pa se gratë kishin raportuar nivele shumë më të larta të dhimbjes sesa burrat për 21 nga 22 sëmundjet.

Pse ndodh kjo? A kanë meshkujt kufij të ndryshëm dhimbjesh në krahasim me femrat? A reagojnë ndryshe ndaj barnave? Janë ata më tolerantë ndaj dhimbjeve, apo ankohen më pak se femrat?

Këtyre pyetjeve, studimi nuk u përgjigjet, por autorët theksojnë nevojën për më shumë kërkime pse burrat dhe gratë i përjetojnë dhimbjet ndryshe dhe nëse trajtimi i tyre duhet të jetë i veçantë a ndryshe për secilën gjini./voa/

Shkencëtarët analizuan procesin e plakjes të organeve në trupin tone. Të gjitha organet, përveç trurit dhe syrit, mund të rigjenerohen dhe në këtë mënyrë trupi ynë arrin të qëndrojë 10 vjet nën moshën e tij gjatë gjithë jetës.

Sipas një lajmi të publikuar në gazetën “Daily Mail” bëhet e ditur se shkaku i kësaj është rigjenerimi i qelizave, ose thënë ndryshe zëvendësimi i qelizave të vjetra me të reja.

Por nuk mund të themi se të gjitha organet përfitojnë nga kjo “rini e përhershme”. Truri, syri dhe sistemi nervor nuk rigjenerohen. Të gjitha qelizat në tru – përveç atyre të shijes dhe mësimit – sistemi nervor dhe syri nuk arrijnë të mposhtin plakjen.
Zemra rigjenerohet një herë në 20 vjet
Më parë mendohej që qelizat e zemrës nuk ndryshojnë asnjëherë. Por Dr. Piero Anversa nga universiteti i Nju Jorkut arriti të vërtetonte të kundërtën. Duke pohuar që zemra rinovohet, dr. Anversa thekson se ky rinovim zgjat të paktën 20 vjet.

Flokët rigjenerohen për 3-6 vjet
Çdo fije floku në mes 100 mijë fijeve të tjera të flokëve zgjatet 1,25 centimetra në muaj. Për këtë arsye mosha e flokut ndryshon në lidhje me gjatësinë e tij.

Muri i stomakut rigjenerohet çdo 3-5 ditë
Duke pohuar që qelizat e stomakut nuk mund të rezistojnë përballë acidit të stomakut, Jonas Frisen nga Instituti Karolinska thekson se këto qeliza rigjenerohen çdo 3-5 ditë. Por nikotina ngadalëson procesin e rigjenerimit.

Zorrët rigjenerohen çdo 2-5 ditë
Ashtu si stomaku edhe qelizat e zorrëve ndodhen në kushte të vështira dhe si rrjedhojë ato rigjenerohen me shpejtësi brenda 2- 5 ditëve.

Kockat rigjenerohen për 10 vjet
Edhe skeleti ynë është një nga pjesët e rigjenerueshme. Mendohet se kockat rigjenerohen plotësisht një here në 10 vjet.

Gjuha rigjenerohet në 10 ditë
Në çdo nga 10 mijë sythet e molekulave të shijes të gjendura në gjuhë, gjenden 50 qeliza. Edhe këto qeliza rigjenerohen çdo 10 ditë.

Mëlçia rigjenerohet një herë në 6 muaj
Mëlçia është një nga organet më të forta të trupit, sepse depoziton të gjitha lëndët e nevojshme për gjakun, sheqerin, proteinat dhe yndyrat. Sipas deklaratës së dhënë nga fondacioni i mëlçisë në Angli, mëlçia rigjenerohet një herë në 6 muaj.

Mushkëritë rigjenerohen një herë në vit
Qelizat e mushkërive rigjenerohen në periudha të ndryshme dhe kjo ndryshon në varësi të pastërtisë së ajrit, konsumimit ose jo të cigares. Ndërsa koha e rigjenerimit është 6 muaj deri në 1 vit.

Sytë nuk rigjenerohen
Përveç shtresës së korneas, sytë nuk zotërojnë veçorinë e rigjenerimit. Me kalimin e viteve sytë plaken bashkë me ju. E njëjta gjë ndodh edhe me qelizat e trurit. /Start /

Përgjysmohet numri i vdekjeve nga goditjet në zemër në vendet evropiane, në 10 vitet e fundit. Kjo statistikë është treguar nga një studim i kryer nga Universiteti i Oksfordit dhe botuar në “British Medical”.

Konkretisht, shifrat tregojnë se Europa Perëndimore, gjatë një viti ka vetëm 300 sulme në zemër për 100 mijë banorë.

Ndërsa në Lindje dhe në Shtetet e Bashkuara, ato mësohet se janë më shumë, mbi 400 të tilla dhe sipas ekspertëve të Oksfordit, për një gjë të tillë, ndikojnë dietat e keqe dhe efekti i pirjes së duhanit. Mosha gjithashtu e shton rrezikun, ku meshkujt deri në 60 vjeç, janë prekur 2-4 herë më shumë se gratë.

Ndërsa jetesa e shëndetshme, është arsye, për të reduktuar rastet e vdekshmërisë. Studimi pohon se në përgjithësi, sot mund të mbijetojnë 25 për qind e të prekurve nga infarkti i miokardit. Ndërsa thuhet se shumica e vdekjeve ndodhin para arritjes në dhomën e urgjencës .

Kanceri i vezoreve quhet edhe “vrasësi i heshtur”, sepse në kohën kur simptomat shfaqen dhe bëhet diagnoza, zakonisht është tepër vonë për t’u kuruar.

Gjatë vitit të kaluar në Shtetet e Bashkuara u diagnostikuan 22 mijë gra me këtë sëmundje. 14 mijë prej tyre humbën jetën. Në rang botëror mendohet të ketë më tepër se 200 mijë raste të reja çdo vit. Dhe prognoza e tyre gjithmonë ofron shpresa të pakta:

Kur Sheila Connor u diagnostikua me kancer të vezoreve në vitin 2007, sëmundja ishte në fazat e saj të përparuara. Zonja Connor iu nënshtrua një operacioni dhe kimioterapisë. Por kanceri kthehej sërish: 4 herë brenda 4 vjetëve.

Zonja Connor ka provuar shumë lloje ilaçesh. Disa sillnin përmirësime të përkohshme. Disa i përkeqësonin sëmundjen. Kohët e fundit ajo vendosi të ndërpresë mjekimin dhe është e pasigurt për të ardhmen. Kjo është diçka që ndosh shpesh, thotë Laura Shawver, një studiuese e kancerit që merret me përgatitjen e barnave, e cila i ka mbijetuar kancerit të vezoreve prej pesë vjetësh.

“Gratë kalojnë faza të kimioterapisë njëra pas tjetrës në mënyrë të vazhdueshme. Ato bëjnë një jetë jo të mirë dhe në fund ato dorëzohen para sëmundjes gjithsesi”.

Kanceri i vezoreve shfaqet sërish pas trajtimit në 75 për qind të rasteve. Zonja Shawver thotë se është një sëmundje e vështirë për t’u mjekuar pasi tumoret janë shumë të ndryshëm nga njëri tjetri, dhe secili përgjigjet shumë ndryshe ndaj ilaçeve të disponueshme.

Zonja Shawver krijoi Shoqatën Clarity për të trajtuar këtë problem. Kjo organizatë jo-fitimprurëse u jep pacientëve informacione mbi përbërjen molekulare të tumorit të tyre. Shoqata krahason tumorin e vezoreve të një pacienti me atë të të tjerëve që ka në sistemin e saj të të dhënave. Gjithashtu ajo përdor shenja biologjike të cilat tregojnë se si ai tumor mund të reagojë ndaj një ilaçi të caktuar të kimioterapisë, i përdorur për të ndalur rritjen e qelizave në lloje të tjera kanceri.

“Ne po përpiqemi të ndihmojmë në ato zgjedhje. Nëse ato zgjedhje nuk i përshtaten individit, ne mundohemi të ndihmojmë në gjetjen e një terapie që përshtatet dhe që ndryshon situatën në të mirë të pacientit”.

Krijimi i një profili molekular për kancerin është një procedurë standarde për lloje të tjera kanceri. Për kancerin e vezoreve është bërë e mundur vetëm kohët e fundit, prej Shoqatës Clarity. Ndërkohë që kjo procedurë nuk ekzistonte kur zonjë Sheila Connor pati rishfaqjen e parë të tumorit, ajo thotë se teknika do të ndihmojë të tjerët të marrin vendime të informuara.

“Nëse e di pak a shumë që do të reagoje keq ndaj një ilaçi, mund të vendoset të përdoret një ilaç tjetër dhe nëse as ai nuk do të funksiononte, atëherë duhet vendosur një formë tjetër mjekimi.”

Kjo është mënyra se si studiuesja Laura Shawver kërkon të ndryshojë traditën e trajtimit të kancerit të vezoreve: një pacient pas tjetrit. Ajo thotë se kjo teknikë jo vetëm që mund të përmirësonte jetën e grave me përsëritje të kancerit të vezoreve, por ajo mund edhe të çojë në krijimin e ilaçeve të reja për këtë sëmundje shpesh vdekjeprurëse./voa/

Nuk jeni të sigurt se kur keni filluar ta bëni këtë, por e dini që nuk mund të ndaleni. Pse? Edhe pse secili gisht i kërcitur prezanton për ju një kënaqësi të plotë, njerëzit rreth jush kjo mund t’i çmendë fare.

“Nuk ekziston sqarim shkencor për këtë lloj të ‘varësisë’, por supozohet se liron nga nervozizmi”, ka thënë dr. Rejçëll Veiman, asistente në Universitetin Indiana. Disa njerëz luajnë me fije flokësh, disa preferojnë të gudulisen të këmbë, derisa disa të tjerë kërcasin nyjat e gishtërinjve të tyre. Megjithatë, kur r kërcitni gishtin në fakt nuk thyeni asgjë.

Ai tingull, i cili dëgjohet, është një lëng sinovial në zbrazëtira ose balonë të vogël me gaz, të cilët krijohen në lëngun e nyjave.

Pas presionit, ato pëlcasin. Mos u brengosni, me kërcitje nuk do të sëmureni nga artriti, me gjithë thashethemet të cilat qarkullojnë në internet. Megjithatë, nganjëherë mund të ndodhë ndonjë bezdisje, siç është forca më e vogël e dorës, ose ndonjë lëndim i gishtit ose nyjës. Për këtë arsye, mjekët rekomandojnë që të përpiqeni të liroheni nga kjo shprehi.

Sipas një studimi të fundit në revistën Pediatrics, dëmtimi traumatik i trurit tek fëmijët ndodh më shpesh sesa mendohej dhe se efektet e këtyre lëndimeve ndonjëherë mund të zgjasin gjithë jetën.

Lëndimi traumatik i trurit ose TBI – është një nga shkaqet kryesore të aftësisë së kufizuar dhe vdekjes mes foshnjave dhe fëmijëve.

Sipas të dhënave,  pothuajse 500 mijë vizita kryehen çdo vit në qëndrat e urgjencave në SHBA, si pasojë e lëndimeve traumatike në tru tek fëmijët nën 14 vjeç.

Studimi në revistën “Pediatrics” morri në shqyrtim fëmijë të moshave nga 2 deri në 7 vjeç, të cilët kishin pësuar dëmtime të rënda në tru.

Studiuesit zbuluan se këta fëmijë kishin “deficite të vazhdueshme intelektuale” edhe 10 vjet pas lëndimit.

Krahasuar me një grup fëmijësh të tjerë që nuk kishin pësuar ndonjë lëndim në tru, fëmijët në studim dolën me 26 pikë më pak në provimin e inteligjencës ose IQ.

Këto rezultate hedhin poshtë dijen konvencionale mjekësore sipas së cilës të rinjtë dhe fëmijët mund t’i kapërcejnë pa probleme dëmtimet e trurit madje edhe ato serioze.

Këto rezultate të studimit gjithashtu sugjerojnë se fëmijët me lëndime të rënda në tru mund të mbeten prapa përgjithmonë në zhvillimin e intelektit. Por lajmi i mirë është se ky disavantazh nuk vjen duke u thelluar dhe se fëmijët me lëndime të lehta shërohen plotësisht, me kalimin e kohës.