Dhimbja e kokës është një shqetësim shëndetësor, i cili mund të shfaqet në çdo çast të jetës sonë.

Ashtu sikundër dhimbjet akute mund të jenë shenjë e sëmundjeve të ndryshme, edhe dhimbjet kronike të kokës pranohen si një sëmundje më vete.

Dhimbjet e kokës lindin zakonisht nga sytë, sëmundjet KBB apo dhëmbët. Kurimi i dhimbjeve të tilla të kokës është i lehtë. Por dhimbja e kokës mund të jetë edhe shenjë e një tumori brenda kafkës apo e ndonjë sëmundjeje organike siç është hemorragjia cerebrale. Për këtë arsye personat të cilët më parë nuk kanë pasur dhimbje të forta koke dhe më pas i janë shfaqur në mënyrë akute duhet të tregohen shumë të kujdesshëm. Dhimbjet akute të kokës, transmeton Starti njfitimin, mund të shfaqen edhe si rezultat i infeksioneve të lindura nga sistemet tjera, sëmundjet e ndryshme hormonale apo tensioni i lartë.

Ul cilësinë e jetës

Dhimbjet kronike të kokës janë dhimbje të cilat vazhdojnë për një kohë të gjatë. Dhimbjet e forta dhe kronike ndikojnë negativisht në jetën sociale, profesionale të personit dhe ulin cilësinë e jetesës. Prandaj në radhë të parë duhet parë dhimbja në kuadrin e një sëmundjeje dhe jo si shenjë e ndonjë sëmundjeje tjetër. Në mes të dhimbjeve më të shpeshta kronike mund të përmendim migrenën dhe tipin e tensionuar. Këta dy lloj dhimbjesh shfaqin ngjashmëri mes tyre dhe ndonjëherë mund të jetë shumë e vështirë t’i dallosh nga njëra tjetra.

Veçoritë e migrenës

Janë dhimbje të cilat fillojnë lehtësisht e më pas shndërrohen në dhimbje shumë të forta koke ose qafe. Dhimbja zakonisht përhapet në një pjesë të kokës dhe vazhdon të paktën për disa orë. Më pas i sëmuri ndihet i lodhur e i sfilitur. Migrena shoqërohet edhe me shenja të tjera para dhe pas dhimbjes.

Ato janë:

* kapsllëk ose diarre,

* nervozizëm,

* përzierje, të vjella,

* ndjeshmëri ndaj dritës, zhurmës apo erërave të ndryshme,

* ndjeshmëri në lëkurën e kokës,

* zgjerim i enëve të gjakut,

* dhimbje edhe në pjesë të tjera të trupit,

* ulje e ndjesisë së prekjes.

Dhimbje koke e tensionuar

Veçoria më e rëndësishme është shfaqja e saj në trajtën e një dhimbjeje shtrënguese e cila fillon nga zona e qafës dhe ngjitet lart. Të sëmurët shpeshherë e përshkruajnë këtë dhimbje sikur të është futur koka në kurth. Krahas kësaj mund të shfaqen dhe ndjesia e djegies, ndjeshmëri me prekje. Ekzistenca e pikave nxitëse të cilat bëhen shkak i shfaqjes së dhimbjes së krijuar nga presioni i ushtruar në muskujt e kokës, qafës apo shpatullave është një zbulim i rëndësishëm. Dhimbja e kokës mund të nxitet edhe nga shumë faktorë të ndryshëm si gjumi i pakët apo i tepërt, konsumimi i tepërt i alkoolit, ekspozimi ndaj zhurmave apo problemet tjera shëndetësore.

Si mund t’i dalloni këto dy lloj dhimbjesh?

Ndërkohë që të sëmurët me migrenë kërkojnë një vend të qetë e pa dritë ku të strehohen, të sëmurët me dhimbjen e tensionuar kërkojnë të shëtisin e të dalin jashtë. Pra personat me migrenë preferojnë të shtrihen ndërsa të tjerët mund të vazhdojnë aktivitetet e përditshme.

* Në të kundërt të migrenës dhimbja e tensionuar e kokës nuk prek vetëm një zonë të kokës. Ajo përhapet edhe më shumë. Shtohet gjatë ditës dhe vazhdon për disa orë.

* problemet në shikim të cilat mund të shfaqen para migrenës në llojin tjetër të dhimbjes nuk shfaqen.

* ndonjëherë migrena dhe dhimbja e tensionuar mund të shfaqen dhe bashkë. Tek një i sëmurë i cili vuan nga migrena është parë shndërrimi i dhimbjes së tij në tipin e dhimbjes së tensionuar dhe shenjat e kësaj dhimbjeje të dalin në plan të parë.

Krahas ushtrimeve relaksuese edhe ilaçet depresive janë shumë efektivë në kurimin e dhimbjes së tensionuar. Ndër metodat e tjera kuruese krahas ilaçeve mund të përmendim edukimin relaksues dhe aparaturat e quajtura Bio-feedback. Në kura të tilla bëhen injeksione në vende të ndryshme të përcaktuara si pika nxitëse të dhimbjes në zonën e kokës, qafës dhe shpatullave dhe në këtë mënyrë dhimbja mbahet nën kontroll.

Ka dhe lloje të tjera

* dhimbjet e tipit migrenë,

* dhimbje e tensionuar e kokës,

* dhimbje e përzierë pra edhe e tensionuar edhe migrenë

* dhimbje tjera të kokës përveç migrenës

* dhimbje koke e lidhur me shkaqe psikiatrike,

* dhimbje koke e lidhur me inflamacionin brenda kokës,

* dhimbje të lindura nga syri, veshi, dhëmbët, hunda dhe sinuset

* dhimbjet e lindura nga struktura të qafës

Humbja e vetëdijes mund të cojë në shumë sëmundje dhe gjendje nga të cilat disa janë shtegdalje (p.sh. rënia kalimtare e tensionit) e disa shumë të rënda (psh. ndalja e punës së zemrës).

Thellësia e humbjes së vetëdijes mund të jetë e ndryshme dhe mund të ndryshoj të i njëjti pacient.

Mr.sc.dr. Isuf Bajrami
spec. i mjekësisë emergjente

Si ta konstatoni se a është personi pa vetëdije?
Nëse hasni në personin i cli nuk lëviz është i shtrirë ose në pranin tuaj papritmas është shtrirë në tokë, lehtas e tronditni në krah ose drejtoni disa pyetje, psh: “Çka ka ndodhur? A po më dëgjon? Si quheni?”.

Te humbjet sipërfaqësore, të i pavetëdijshmi mund të lëvizë disa pjesë të trupit ose të vjell. Nëse nuk ka kurrfarë reaksioni, atëherë personi është në gjendje të humbjes së thellë të vetëdijes (koma).

Veprimet
* Thirrni mjekun për ndihmë, nëse është e mundur, sa më shpejtë pa humbur kohë.
* Kontrolloni frymëmarrjen dhe qarkullimin dhe sipas nevojës filloni me veprimet e ringjalljes.
* Nëse i pavetëdijshmi merr frymë, kthejeni në pozitë të krahut. Herë-herë kontrolloni frymëmarrjen.
* Mbuloje të pavetëdijshmin që të evitoni mërdhirjen.
* I pavetëdijshmi guxon të transportohet vetëm në pozitë të shtrirë (në krah) .
MOS tentoni të pavetëdijshmit t’i jepni ushqim ose pije.
MOS e leni të pavetëdijshmin pa mbikëqyrje.

Pacienti pa vetëdije

Të pyetet dëshmitari:
1. A mund të bëhet fjalë për helmim
2. A është lënduar më herët
3. A është pacient kronik

Simptomat dhe ekzaminimet
1. era (si e acetonit, alkoolit, dheut të lagësht, urinës)
2. lagështia e lëkurës
3. shenjat e lëndimit (njolla elektrike, gjakderdhja, gjurmët e injeksioneve)
4. tonusi i muskujve (hemipareza, hemiplegjia)
5. përgjigja ndaj ngacmimeve të dhembjes-shpimi (hemipareza, hemiplegjia)
6. shenjat meningjeale
7. frymëmarrja
8. bebëza e syrit (shikimi në drejtim të lëndimit: ICV; mioza: morfina, gjakderdjet ne pons; midriaza: atropin)
9. pulsi, TA, (kriza hipertenzive, shoku)
10. abdomeni (prania e defanses)
11. Babinski dhe reflekset tjera: reaksioni ndaj dhembjes
12. gjaku të ekzaminohet me traken – Glukohemotest

Pozita e dëshirueshme: pozita e të pavetëdijshmit (pozita në krah)
Ndihma urgjente mjekësore:
1. infuzioni 500mL tretje infuzive 1 gtt/sek
2. terapia simptomatike, kontrolli i funksioneve vitale
3. terapia e diferencuar, nëse dihet shkaktari

Tretmani i mëtutjeshëm
Derisa jeni duke pritur autoambulancën regjistroni shenjat vitale.
Shikoni për shenja të traumës me ç’rast duhet të keni kujdes të mos keqësoni lëndimin e medullës spinale.
Transporti urgjent me përcjellës i cili i zotëron shkathtësitë e reanimimit.
Gjatë transportit të keni kujdes për funksionet vitale: frymëmarrjen dhe punën e zemrës (mjeku ose infermierja).

Zjarrmia (temperatura e lartë)
Zjarrmia është temperatura e lartë e shkaktuar nga sëmundja, më së shpeshti infektive. Lartësia e temperaturës nuk do të thotë të përputhet të jetë në harmoni me rëndesën e sëmundjes. Fëmijët janë të predispozuar ndaj temperaturave të larta, por më lehtë i tolerojnë se të rriturit. Temperatura trupore mund të matet nën sqetull, nën gjuhë dhe në zorrën e trashë.

Matja e temperaturës nën sqetull
Maja e termometrit duhet të vendosët thellë në nënsqetull e krahun ta palosim për trupi. Matja zgjatë 10 minuta.

Matja e temperaturës nën gjuhë
Maja e termometrit duhet të jetë e vendosur nën gjuhë, ndërsa goja e mbyllur. Matja zgjatë 5-10 min. Këtë vend temperatura është diçka më e lartë se në nënsqetull.

Matja e temperaturës në zorrë
Termometrin duhet vendosur rreth 5 cm në zorrë. Matja zgjatë 5 minuta. Kjo është metoda më e besueshme. Në zorrë temperatura normal për 0,4-08 ˚C është më e lartë se në sqetull. Nëse diferenca në mes temperaturës së matur në zorrën e trashë dhe temperaturës së matur në sqetull është më e madhe se 1ºC. Kjo flet për sëmundje inflamatore në bark (psh. ‘ndezja e zorrës qorre’).
Temperatura normale e trupit variron të njerëzit e ndryshëm dhe të personi i njëjtë gjatë ditës. Në mëngjes është më e ulëta, ndërsa në mbrëmje më e larta. Merret se kufiri i sipërm i temperaturës trupore i matur në sqetull është 37,2ºC, nën gjuhë 37,5ºC, ndërsa në zorrë 37,8ºC.

Veprimet
* I sëmuri me zjarrmi duhet të pushojë. Nuk guxojmë të lagim me ujë. Mbulesa duhet të jetë e lehtë ndërsa ambienti i ndritshëm.
* I sëmuri duhet merr shumë lëngje (çaj, lëng frutash).
* Nëse temperatura kalon 39ºC, zvogëloje me lecka. Janë të dobishme edhe banjat me ujë të vakët.
* Nëse temperatura kalon 40ºC, tërë trupin fërkoje me lecka të lagështa dhe bëni frikcione të lehta me lecka të pambukta. Veprimet përsëritni derisa temperatura të bie nën 39ºC.
* Për zbritjen e temperaturës ekzistojnë edhe një numër i madh i barnave, për foshnje dhe për të rritur, në formë tabletash, shurupeve dhe suposteve. Veprimi fillon 30-60 min. pas marrjes.

Shenjat e vdekjes
Te personi i pavetëdijshëm, e po qe se është në gjendje të hipotermisë, frymëmarrja dhe pulsi mund të jenë aq të dobësuara sa nuk mund t’i konstatojmë. Për këtë me kontrollin e frymëmarrjes dhe pulsit nuk mundemi me siguri ta konstatojmë vdekjen. Shenjat më të hershme të vdekjes janë: sytë e maces, njollat dhe shtangimi kufomor.

Sytë e maces
Nëse kokërdhoku i syrit te i vdekuri shtypet anash, bebëza zgjatët dhe bëhet ovale.

Njollat kufomore
Janë të ngjyrës së kuqe dhe murrme, vjollcë. Lajmërohen për shkak të derdhjes së gjakut në pjesët e poshtme të trupit. Shihen në lëkure në atë anë në të cilën shtrihet kufoma. Në fillim janë të fiksuara për trupi, e pastaj nëse kufomën e kthejmë atëherë edhe njollat do të bartën prapë në pjesët e poshtme. Njollat kufomore fillojnë të lajmërohen 30-60 minuta pas vdekjes.

Shtangimi kufomor
Trupi i kufomës në fillim është i poroz. Dy deri katër orë pas vdekjes fillon shtangimi i disa nyjave, e pas 6-8 orëve prej vdekjes tërë trupi është i shtanguar. Shtangimi zgjatë 2-3 ditë.

Duket nje operacion i thjeshte dhe i menjehershem : te masesh temperaturen me termometrat e rinj dixhitale ose infrared. Mjafton qe ta vendosesh ne zonat e ngrohta te trupit ( si veshet) dhe me pas te lexoni tek display pergjigjen.

Nuk ka te bej me termometrat me merkur qe jane zhdukur neper farmacite duke u zevendesuar me keto dixhitale, te cilet jane me te shpejte , higjenike dhe mbi te gjitha ekologjik. Merkuri sic e dime eshte nje metal mjaft helmues.

Si do qe te jete termometrat e rinj , sado ekzakt te jene, por ndonjehere jo dhe aq shume.Ku qendron problemi

Nje rast i tille ka ndodhur ne nje spital te Italise , ku termometri me merkur e kishe matur temperaturen mire (39 grade) kurse tjetri 37 grade. Keto lloj gabimesh i kushtuan jeten personit.
Nese keto mjete te reja vendosen ne veshtiresi njerezit e profesionit,si mund t’ia bejme ne qe nuk jemi mjek?
Problemi qendron dhe sepse keto termomtra te rinj  jane shume te ndjeshem , sa qe dhe faktoret e ambiental mund te ndikojne mbi to ( si per shembull: vendi ku e masim temperaturen te jete me dritare te mbyllur apo te hapur). Gjithashtu ato ndikohen edhe nga lageshtia , e temperatures se jashtme ( sado larg qe te jeni).

Por jo te gjithe jane dakort per precizionin e termometrave te rinj: ato thojne se thjesht duhet te lexoni mire udhezimet.Cdo teknologji e re ka udhezimet e veta dhe po nuk i ndoqet ashtu sic duhet atehere ato do ju krijojne shqetesime./ikub/

Gjakrrjedhja nga mitra është një shenjë e cila gjithmonë shkakton shqetësim te secila grua, pa marrë parasysh moshën e saj.

Gjakrrjedhja e cila ndryshon nga menstruacionet normale është një shenjë alarmi.

Ass. dr. Memli Morina, mr. sci
gjinekolog – obstetër
tel. 045 725 725
web@shtatezania.com

Gjatë ciklit menstrual zhvillohen disa folikula dhe normalisht vetëm njëri nga këta rritet më tepër. Në ditën e katërmbëdhjetë të ciklit nga ky folikul lirohet qeliza vezë. Nëse kjo qelizë vezë bashkohet me spermatozoidin, atëherë vjen te shtatzënia. Nëse qeliza vezë nuk bashkohet me spermatozoidin, atëherë shtresa e brendshme e mitrës (endometriumi) shkolitet dhe shfaqet gjakrrjedhja menstruale. Normalisht secila grua gjatë moshës reproduktive i ka menstruacionet çdo 21 deri 35 ditë, menstruacionet zgjasin 2-7 ditë dhe vëllimi i gjakut është rreth 80 mL. Është vështirë që të matet vëllimi i gjakut që humbet, por konsiderohet normale nëse i përdorni jo më shumë se tetë binde në ditë dhe nëse gjakrrjedhja është e shprehur jo më gjatë se dy ditë.

Për të emërtuar gjakrrjedhjen e çrregullt nga mitra përdoren këto terma:

Menorragjia – gjakrrjedhja e shtuar (mbi 80 mL) dhe e zgjatur menstruale (mbi 7 ditë).

Metrorragjia – është gjakrrjedhja që shfaqet në intervale jo të rregullta, zakonisht midis menstruacioneve.

Menometrorragjia – është kombinim i të dyjave, domethënë ka gjakrrjedhje të shtuar menstruale dhe gjakrrjedhje në intervale jo të rregullta.

Është shumë e rëndësishme që të zbulohet se cili është shkaku i gjakrrjedhjes, të zbulohet origjina e gjakrrjedhjes (a është nga mitra, vagina apo nga ndonjë organ tjetër) dhe më pas të merren masat për ta ndalur këtë gjakrrjedhje.

Gjakrrjedhja e çrregullt nga mitra shkaktohet nga shumë shkaktarë. Shkaku më i shpeshtë është shtatzënia. Gjakrrjedhja mund të shfaqet për shkak të polipeve ose miomëve. Më rrallë, gjakrrjedhja shkaktohet nga problemet me gjëndrën tiroide, infeksioni ose kanceri i qafës së mitrës.

Te shumica e grave shkaku i gjakrrjedhjes është disbalansi hormonal. Ky disbalans është shumë më i shpeshtë tek vajzat e reja dhe tek gratë të cilat janë afër menopauzës.Te femrat e reja shkak i shpeshtë i gjakrrjedhjes është shtatzënia. Shumë gra kanë gjakrrjedhje në fillim të shtatzënisë.

Gjakrrjedhja shkaktohet nëse nuk ndodhë ovulacioni. Ovulacioni është lirimi i qelizës vezë gjatë ciklit menstrual. Nëse nuk ndodhë ovulacioni, atëherë prodhohet vetëm estrogjeni. Estrogjeni është hormon i cili e bën shtresën e brendshme të mitrës (endometriumin) më të trashë. Për shkak të prodhimit të vazhdueshëm të estrogjenit, shtresa e brendshme trashet shumë dhe si rrjedhojë vie deri te gjakrrjedhja e shtuar.

Çrregullimet e ovulacionit janë më të shpeshta tek adoleshentet dhe tek gratë të cilat janë afër menopauzës. Trashja e shtresës së brendshme të mitrës tek gratë midis 40 dhe vjeç është një shenjë e cila duhet hulumtuar. Kur endometriumi është i trashë, gjithmonë duhet të përjashtohet mundësia e pranisë së kancerit të endometriumit. Nëse jeni në këtë grupmoshë dhe keni gjakrrjedhje të çrregullt nga mitra, patjetër duhet të konsultoheni me gjinekologun. Kjo gjakrrjedhje mund të jetë pjesë normale e zhvillimeve në organizmin tuaj për shkak të moshës, por është shumë me rëndësi që të përjashtohet mundësia që gjakrrjedhja vjen për shkak të kancerit.

Për të zbuluar shkakun e gjakrrjedhjes së çrregullt nga mitra mund të bëhen disa analiza dhe ekzaminime, gjë që varet nga mosha që keni. Patjetër duhet të bëhet një ekzaminim me ultrazë për të parë mitrën dhe vezoret. Mund të jetë e nevojshme që të bëhet biopsia e endometriumit. Kjo është një procedurë e padhembshme gjatë së cilës një tub i hollë plastike futet brenda në mitër dhe përmes tij merren disa qeliza endometriale të cilët më vonë analizohen nën mikroskop.

Një ekzaminim tjetër që mund të bëhet është histeroskopia. Histeroskopi është një gyp i hollë i lidhur me kamerë i cili futet brenda në mitër. Me histeroskop shihet brendia e mitrës dhe nëse shihet diçka jonormale mund të korrigjohet gjatë kësaj procedure. Ka disa mënyra të trajtimit të gjakrrjedhjes së çrregullt nga mitra.

Trajtimi varet nga shkaku i gjakrrjedhjes, nga mosha që keni si dhe nga fakti se a doni apo jo të mbeteni shtatzënë.

Një nga mënyrat e mjekimit janë pilulat kontraceptive. Këto pilula kanë hormone të cilat bëjnë që endometriumi të jetë i hollë. Njëkohësisht cikli menstrual rregullohet dhe dhimbjet menstruale janë më të vogla. Ka disa lloje të këtyre pilulave, prandaj patjetër duhet të konsultoheni me gjinekologun para se të vendosni të merrni këtë mjekim.

Mënyrë tjetër është vendosja e spirales brenda në mitër. Ekziston një lloj i spirales e cila liron hormone dhe rrjedhimisht në mënyrë të konsiderueshme e zvogëlon gjakrrjedhjen.

Për të ndalur gjakrrjedhjen ndonjëherë bëhet edhe dilatimi dhe kyretazhi. Kjo procedurë kryhet nën anestezion të përgjithshëm. Me kyretazhe gërryhet brendia e mitrës dhe materiali dërgohet për ekzaminim histologjik. Nëse gjakrrjedhja është e madhe, kyretazhi ka dy funksione, ajo edhe e ndalë gjakrrjedhjen, por ndihmon edhe në gjetjen e shkakut të saj.

Histerektomia është një operacion gjatë të cilit hiqet mitra. Kur hiqet mitra, një grua nuk do të ketë më gjakrrjedhje dhe nuk do të mund të mbetet shtatzënë.

Histerektomia është operacion madhor i cili kryhet nën anestezion të përgjithshëm dhe pas të cilit duhet të qëndroni për disa ditë në spital.

Ablacioni i endometriumit është në procedurë kirurgjike gjatë së cilës shkatërrohet endometriumi. Për dallim nga histerektomia, gjatë kësaj procedure nuk hiqet mitra. Pas ablacionit të endometriumit shumica e grave nuk do të kenë menstruacione, ndonëse disa mund të kenë gjakrrjedhje të lehtë.

Edhe pse pas ablacionit të endometriumit gjasat për shtatzëni janë të vogla, megjithatë gjinekologu do t’ju rekomandojë edhe ndonjë metodë për t’u mbrojtur nga shtatzënia (zakonisht pas ablacionit insertohet spiralja Mirena e cila liron hormone).

Ablacioni i endometriumit është një procedurë shumë e përshtatshme, sepse pas kësaj procedure ju mund të shkoni në shtëpi menjëherë. /Telegrafi/

“Infeksionet me viruse, baktere dhe parazite të caktuara janë ndër shkaktarët më të rëndësishëm  të tumoreve nëpër gjithë botën, të cilët mund të parandalohen”, thonë udhëheqësit e hulumtimit.

Çdo i gjashti tumor, respektivisht rreth dy milionë raste nëpër botë janë shkaktuar me infeksionet të cilat në masë të madhe kanë mundur të parandalohen ose të shërohen, ka treguar hulumtimi, të cilin e ka kryer grupi i shkencëtarëve nga Agjencia ndërkombëtare për hulumtim të kancerit në Francë.

Ekipi shkencor i cili ka studiuar frekuencën e 27 llojeve të kancerit në 184 vende ka vërtetuar që katër lloje të infeksioneve janë shkaktarët kryesorë, ndërsa këto janë infeksionet me virusin njerëzor papiloma, heliobakterin pylori dhe viruset e hepatitit B dhe C, transmeton BBC.

Ata janë përgjegjës për 1,9 milionë të rasteve të tumoreve të qafës së mitrës, sistemit tretës dhe mëlçisë, ndërsa shumica e këtyre rasteve është në vendet që janë në zhvillim, kanë raportuar autorët e hulumtimit në punimin e publikuar në revistën “Lancet Oncology”.

“Infeksionet me viruse, baktere dhe parazitet të caktuara janë ndër shkaktarët më të rëndësishëm të tumoreve nëpër botë, të cilat mund të parandalohen”, thonë udhëheqësit e hulumtimit, Catherine de Martel dhe Martyn Plummer.

Shkencëtarët porosisin që është e nevojshme të investohet më shumë mund për t’iu përkushtuar tumoreve, zhvillimi i të cilëve mund të parandalohet dhe të njihen si sëmundje të transmetueshme.

Shkencëtarët kanë vërtetuar që përqindja e tumoreve të shkaktuara me infeksione në numrin total të tumoreve është tri herë më e madhe në vendet që janë në zhvillim se në vendet e zhvilluara, dhe që gati një e treta paraqiten te personat më të rinj se 50 vjeç.

Tek femrat kanceri i mitrës përbën gjysmën e tumoreve me infeksioneve të bartura përmes infeksioneve, ndërsa te meshkujt rreth 80 për qind janë tumore të mëlçisë dhe stomakut.

Ekipi i ekspertëve thekson që aplikimi i masave ekzistuese të shëndetit publik në luftë kundër këtyre infeksioneve, si vaksinat kundër HPV-së ose virusit të hepatitit B ose shërimi antibiotik i infeksionit me heliobakter, mund të ketë efekt të madh në reduktimin e barrës që paraqet kjo sëmundje për botën.

Ky aleat i cmueshem redukton problemet shendetsore te llojeve te ndryshme, duke filluar nga me te zakonshmet, ftohjet, deri tek semundjet me serioze sic eshte kanceri.

Trupi yne prodhon natyrshem vitamine D, duke u sintetizuar nga rrezet e diellit, por eshte e mundur ta merrni ate ne doza te vogla edhe duke konsumuar peshk yndyror si salmoni ose qumesht te fortifikuar.

Nje studim i American Journal of Clinical Nutrition sygjeron se marrja e nje perberesi mund te ndihmoje ne forcimin e sistemit imunitar. Studimet laboratorike tregojne se vitamina D mund te ndihmoje ne identifikimin e qelizave te sistemit imunitar dhe te shkaterroje bakteret dhe viruset.

Merrni nje doze te perditeshme me fibra te tretshme
Sipas nje studimi te fundit te publikuar ne revisten Brain, Behavior and Immunity, minjte qe kishin marre nje diete te pasur me fibra te tretshme, per gjashte jave, kishin patur reaksion nga nje infeksion bakterial te pergjysmuar ne krahasim me ato qe ushqehen me fibra te perziera.

Fibrat e tretshme, si agrumet, molla, karrota, fasule ose tershera ndihmojne ne luftimin e infeksioneve.
Ndersa ato te patretshmet, prezente ne grure, ne dritherat integrale, tek arrat dhe perimet me gjethe jeshile, po aq te rendesishme per shendetin e pergjithshem, por nuk duket se kane impaktin e njejte ne sistemin imunitar. Perpiquni te merrni nga 25 deri ne 28 gram fibra gjithsej gjate dites, duke i kushtuar vemendje te vecante atyre te tretshme.

Mbani linja elegante
Te rriturit ne mbipeshe kane reduktuar marrjen e kalorive te perditshme dhe rreth nje e treta kane gjetur nje rritje prej 50 per qind te kapacitetit te tyre imunitar. Limitmi i numrit te kalorive te marra mund te reduktoje nivelin e perberesve ne trup qe mposhtin pergjigjen imunitare. Studimet tek kafshet sygjerojne se, kufizimi i kalorive mund te jete i tepruar per individe me peshe normale. Dhe mbani mend: Kur reduktoni sasine, ju duhet te jeni me vigjilent mbi cilesine e dietes tuaj.
Hani me shume fruta dhe perime dhe zgjidhni burime te varfra me proteina, si peshku, pula dhe qumeshti i skremuar./KALLESHI CENTER/

Shkencëtari britanik Alexander Seifalian dhe ekipi i tij janë pionierë të epokës së re të mjekësisë regjenerative, qëllimi i së cilës është të kompensohen pjesët e trupit dhe organet duke shfrytëzuar qelizat e pacientëve.

Muajin e ardhshëm ata kanë ndërmend të transplantojnë hundën e parë sintetike e cila është “rritur” në laborator.

“Askush deri tani nuk ka “rritur” apo kultivuar hundë. Laboratorin tonë në shaka e quajmë treg të organeve njerëzore”, ka deklaruar Seifalian.

Nga palca e eshtrave të pacientëve kanë izoluar qelizat burimore dhe i kanë futur në kallëp të bërë nga nanomaterialet, i cili ka formën e hundës. Ai kallëp pastaj vendoset në bioreaktor, pajisjen e cila imiton kushtet e trupit që të mund të rriten qelizat në të. Pas katër javësh, gjatë të cilave “do të rriten” lëkura dhe enët e gjakut, do të transplantohet në fytyrë.

Seifalian, përndryshe profesor në University College London, verën e kaluar ka krijuar trakenë e parë sintetike nga qelizat burimore të pacientëve të sëmurë nga kanceri. Pacienti pas operacionit është shëruar në mënyrë të suksesshme, ndërsa trupi i tij nuk e ka refuzuar organin e ri, pasi që është bërë nga qelizat e tij.

Është ditur prej kohësh se boksierët dhe sportistë të tjerë mund të kenë probleme në tru nga goditjet e përsëritura në kokë.

Një studim i ri përpiqet të zbulojë kur fillojnë dëmtime të tilla dhe sa kohë kalon deri në shfaqjen e simptomave. Studiuesit thonë se zbulime të tilla mund të ndihmojnë për t’i bërë këto sporte më të padëmshme për sportistët:

Studimi përqëndrohet mbi shëndetin e trurit tek sportet me kontakt fizik. Pjesëmarrësit aktualë përfshijnë 109 boksierë dhe sportistë të arteve marciale me moshë mesatare 29 vjeç.

Autori i studimit është Dr. Charles Bernick. Ai thotë se sportet me përleshje fizike janë parë prej kohësh si faktorë të problemeve degjenerative të trurit që njihen si encefalopati traumatike kronike, ose CTE.

“Askush nuk e di se si konkretisht goditjet e vazhdueshme të kokës shkaktojnë probleme afat-gjata të trurit. Pra, nuk e dimë si ndodh konkretisht procesi”.

Dr. Bernick është ndihmës drejtor i Qendrës Lou Ruvo për Shëndetin e Trurit, pranë Klinikës së Clivlendit dhe anëtar i Akademisë Amerikane të Neurologjisë. Ai thotë se studimi përqendrohet në tre aspekte: zbulimi i ndryshimeve të para në tru, më pas përpjekjet për identifikimin e personave që zhvillojnë probleme afat-gjata dhe më së fundi, zbulimi i faktorëve që përcaktojnë prirjen e individit për këto probleme.

Dr. Bernick thotë se sa më shumë trauma në tru të ketë personi, aq më i lartë është rreziku i shfaqjes së CTE.

“Ajo që nuk dimë është momenti kur problemi bëhet i pariparueshëm. Truri mund të tolerojë shumë goditje, por kur tejkalohet niveli i tolerancës, atëherë problemi shndërrohet në sëmundje. Pyetja që ngremë është përse ndodh kjo dhe pyetja tjetër është nëse ka ndryshime në tru në këta sportistë, edhe në rastet kur nuk shfaqin simptoma”.

109 boksierët dhe sportistët u ndanë në tre grupe, bazuar në numrin e viteve që janë marrë me sport:

“Ata që e kishin praktikuar sportin për më pak se 6 vjet; në grupin tjetër sportistët me një karrierë deri në 12 vjeçare dhe në grupin e tretë ata që kanë karrierë mbi 12 vjeçare. Më pas analizuam secilin grup për të parë nëse gjatësia e karrierës kishte lidhje me ndryshimet që pëson truri nga goditjet dhe trauma”.

Dr. Bernick thotë se viti i parë i studimit tregon rezultate që lidhen me madhësinë e trurit:

“Sportistët që kishin një karrierë sportive mbi 6 vjeçare, kishin tkurrje në disa zona të trurit, gjë që mund të matet nga shkenca. Por vetëm tek personat me karrierë mbi 12 vjeçare dallonim ndryshime në veprimtarinë e trurit. Nga kjo mund të nxjerrim se mund të ketë një moment vendimtar në këto ndryshime – pra truri mund të jetë në gjendje të përballojë një masë traume, por nëse tejkalohet kjo masë, atëherë mund të shohim tkurrje të trurit, por simptomat shfaqen shumë më vonë”.

Fakti që studimi përqendrohet tek boksierët dhe sportistët që merren me arte marciale lidhet me vendin ku po zhvillohet studimi:

“Studimi po zhvillohet në Las Vegas, që është kryeqyteti i botës për sportet e kontaktit. Shumë nga sportistët stërviten në këtë qytet”.

Ai thotë se studimi ka mbështetjen e plotë të praktikuesve dhe administruesve të këtyre sporteve. Rezultatet e përgjithshme të studimit janë bërë publike, ndërsa rezultatet individuale iu dorëzuan vetë sportistëve të përfshirë në studim.

Dr. Bernick thotë se synimi nuk është që të eliminohen këto sporte, por të ndihmojë që sportet të bëhen sa më të padëmshme për sportistët. Për shembull mund të vendosen kufizime mbi numrin e ndeshjeve që bën çdo vit një boksier. Rezultatet mund të shërbejnë edhe për sporte të tjera. Dr. Bernick thotë se këto rezultate mund të përdoren për të ndihmuar edhe viktima të traumave në tru të shkaktuara gjatë shërbimit ushtarak.
/voa/