Shangai është qyteti me rritjen më të shpejtë në botë, sipas MetroMonitor , një analizë tremujore nga Institucioni Brookings që krahason 200 metrotë më të begatëa nga të ardhurat dhe rritjen e vendeve të punës.

Viktimat e krizës së eurozonës dominojnë në fund të listës. Athinë, Lisbonë, dhe Dublin, kryeqytetet e tre vendeve më të rrezikuara në krizën e borxhit sovran në Europë

Këtu janë dhjetë qytetet më të shpejtë në rritje (dhe dhjetë qytete më pak dinamike) studiuar nga Programi Politika Metropolitan Brookings.
Gjeografia është fati, thuhet nganjëherë. Por një turne në qytetet e Detit Mesdhe sugjeron se metrotë afër, të japin mundësi të ndryshme. Turqia ka tre nga metrotë më dinamike në botë, sipas Brookings , duke përfshirë edhe Izmirin që duket e habitshme. Ndërkohë në detin Egje, Athina ishte deri vitin e kaluar njëra prej më të mëdhajave në botë përsa i përket punësimit. Pak më tej në perëndim, tre qytete spanjolle përgjatë bregdetit të Mesdheut – Valencia, Barcelona, ​​dhe Sevilje – ishin gjithashtu në mesin e 10 qyteteve më pak dinamike në botë vitin e kaluar.

“Zonat metro që janë në fund të renditjes janë të prekura nga kriza e zonës së euros,” tha Emilia Istrate, një analist i lartë kërkimor në Brookings. “Këto qytete po përballen me krizat kombëtare dhe ndërkombëtare.” Richmond dhe Sacramento janë qytetet e vetme amerikane në dhjetëshen e fundit. Këto vende amerikane janë ende në rënie, jo për shkak të krizave ndërkombëtare, por për shkak të rrethanave lokale,” tha Istrate. “Shkurtimet e Qeverisë dhe të pasurive të paluajtshme mbi-investime nga vitet më të mira janë zvarritur poshtë.

Mësimi më i rëndësishëm nga ky studim është një mësim që ju tashmë e dini. Rritjen më të shpejtë, e kanë qytetet dhe vendet që janë pothuajse gjithmonë në në zhvillim. Si vendet më të varfëra i bashkohen ekonomisë globale dhe kanë akses për konsumatorët dhe investitorët. Një qytet si Hangzhou, Kine, mund të trefishojë GDP e saj në tetë vjet. Në fakt, ajo e bëri. Në qoftë se një qytet si San Jose (CA) trefishon GDP e saj në tetë vjet, paga mesatare do të jetë gati 200,000 dollarë.

Izmir, Turqi, dhe Santiago, Kili, dy nga qytetet më të shpejtë në rritje në botë, janë gjithashtu në mesin e 20 qyteteve më të varfra në sondazh Brookings Në listën e plotë të ekonomive më të pasura dhe të varfëra metropolitane, vetëm Houston përfundon në 20 e vendeve më të pasura dhe me rritje më të shpejtë.

Ka një rënie të rrëmbyer-off nga qytete si Tokio dhe Nju Jork deri në mes të nivelit të ekonomive metro si Stokholmi, Kajro dhe New Haven.

Edhe zonat më të bukura të Tiranës. Pas shkrimit të para pak ditëve më parë tek ‘Shekulli’ mbi zonat më të shëmtuara në Tiranë, disa arkitektë bëjnë një tjetër përzgjedhje për vendet më të bukura.

Në të cilat sa herë kalojmë, sa herë i kundrojmë, ndiejmë kënaqësi e krenari që jemi banorë të Tiranës. Gjithsend që në kompleksitetin e tërësinë e cilësive të tyre përbërëse, kulmojnë më tepër, duke u bërë pikërisht këto më përfaqësueset e kryeqytetit.

Shenjuese deri në atë masë, saqë jo pak herë largojnë edhe shijet pështjelluese në lagje-labirinthet plotëse dhe me shumë probleme. Ndaj turistëve apo shqiptarëve që jetojnë përtej Tiranës, por sidomos atyre që e jetojnë përditë kryeqytetin me të mirat e të këqijat e tij, me shëmtitë dhe bukuritë e tij, përzier këto edhe fare pranë e pranë. Janë zona që edhe i kanë shpëtuar ‘mbingopjes’ së ndërtimeve fare pak metra poshtë tyre.

Tre arkitektë, përfaqësues të studiove të ndryshme arkitekturore: Aldo Merkaj, Gjergji Caca, Gjovalin Shytani bëjnë më poshtë përzgjedhjet dhe analizat e tyre, këtë herë ‘për mirë’. Për ta, Tirana nuk ka “vdekur”, përkundrazi, ajo gëlon dhe është e “uritur” për t’u zhvilluar drejt një koncepti të qëndrueshëm. Mjafton që të hyjmë pikërisht në zonat më të bukura të saj, brenda “arterieve” (bulevardeve) dhe “venave” (akset kryesore, dytësore, terciale, këmbësore, etj.) për të gjetur se ku ka ngecur ky mekanizëm. Mjafton të shohim panoramat që e rrethojnë për të gjetur potencialet zhvillimore. Tirana sot ka një zonë qendrore të saj me sipërfaqe rreth 30km², si dhe gjashtë zgjatime ose zona që e rrethojnë atë. Kryeqyteti ndien nevojën për një koncept të ri, të mirëmenduar dhe të mirëtrajtuar në të gjitha aspektet: urbanistiko-planifikues, arkitektonik, mjedisor, ekonomik, social-kulturor, si dhe “konservues”.

“Të ruajmë Tiranën e Sahatit dhe Xhamisë! Fatkeqësisht, pazarin e vjetër se kemi më. Të ruajmë Tiranën e Brazinit, Di Fausto, Bozio etj, edhe pse fashiste, të konservojmë Tiranën e Kolevicës, Pistolit, Velos, Çomit, Luarasit, Lufit, Fajës, Myftiut, Kolanecit etj, edhe pse komuniste, si dhe Tiranën që nisëm në vitet ’90 dhe po zhvillojmë sot, me qëllim vazhdimësie edhe për ata që do të vijnë pas nesh e me radhë”, do të përmbledhë arkitekti Gjergji Caca.

Dhe ky ‘metropoli i pambaruar’, ‘sfidë më vete’, sipas tre arkitektëve, ndahet në skema të ndryshme, të cilat po të menaxhohen me kujdes, nuk do të përfundojnë në zona që rëndom arkitektët i quajnë si “Republika të Amullisë Urbane”. Trendi i tregut të sotëm grupon dhe rendit disa prej tyre, ku duke përmbledhur të gjitha cilësitë e mira dhe të këqija që mbartin, dallohen si parësore:

Qendra e Tiranës

Qendra e re e Tiranës për momentin plotëson vetëm funksionin e qarkullimit më të lehtë rrugor nga çka pasur më parë dhe një rritje artificialisht e ambjentit të gjelbër. Sigurisht, nuk mund të flitet për këtë shesh me hipoteza përfundimtare, por e rëndësishme është që nevojat e qytetarëve janë plotësuar më së miri. Ajo çfarë e bën qendrën e Tiranës t’i largohet përkufizimit të një qendre të mirëfilltë qyteti, është mosplotësimi i kritereve të argëtimit të qytetarëve dhe një qendre “agora”, pra një sheshi ku qytetarët shkojnë për t’u çlodhur dhe për të vrarë kohën. Nuk mohohet që ka disa nga institucionet më vitale të jetës së banorëve, si: Biblioteka Kombëtare, Muzeu Historik Kombëtar,Bankae Shqipërisë, Teatri Kombëtar i Operas dhe Baletit, por këto institucione kanë treguar që sa vjen e po bëhen më pak të dobishme për jetën e përditshme. Qendra e re e Tiranës nuk ka për momentin një destinacion të caktuar, por është një zgjidhje shumë e mirë e problemeve të qarkullimit rrugor. Kjo vjen për shkak të multidimensionalitetit që ka qyteti i Tiranës, për shkak se zona të caktuara mund të plotësojnë nevojat e banorëve të saj dhe pa qenë nevoja që të udhëtojnë deri në qendër. Të shpresojmë që në projektin e radhës qendra të plotësojë dhe nevojat më sipër të qytetarëve dhe që unaza e vogël të jetë ajo që do të mbajë peshën e qarkullimit rrugor dhe trafikut.

Bulevardi ‘Dëshmorët e Kombit’

Në vitin 2000 ansambli i Bulevardit u njoh nga shteti si Ansambël Monumental i patjetërsueshëm. Arkitektët e cilësojnë si segmentin rrugor më të gjatë dhe arterien që shfrytëzohet më shumë. Por edhe elegant për nga arkitektura e një tërësie ndërtesash apo mjedisesh në të dy anët si Kompleksi Ministerial, Galeria Kombëtare e Arteve, parku ‘Rinia’, Kullat Binjake, Piramida, Kryeministria e deri tek Korpusi universitar në fund të tij, arkitekturë e stilit barok dhe ëndërrimtar të arkitektëve italianë të periudhës fashiste; Brazini dhe Florestano Di Fausto. Këta u munduan dhe ia arritën të krijojnë një baraspeshë midis përbërësve urbanë, midis arkitekturës së re dhe asaj të mëparshme.

Së fundi, në pamje të parë duket sikur është një bulevard që shfrytëzohet vetëm për protesta, mitingje në kohë elektorale, duke qenë se trafiku i madh gati-gati e paralizon lëvizjen e këmbësorëve në këtë bulevard, por si një arterie e rëndësishme plotëson nevojat e qarkullimit të këmbësorëve në zonat që ndan ky bulevard. Pra, si përfundim, Qendra e Tiranës dhe Bulevardi Kryesor janë një mjet shërbimi në jetën e përditshme dhe jo mjet argëtimi, që për një projekt të përkohshëm përbën më të mirën për banorët.

Ish-Blloku

Qendrat e argëtimit, si për shembull: qendrat tregtare, lojërat argëtuese, baret, restorantet, dyqanet luksoze, që në të gjitha shtetet përreth Shqipërisë i gjen në qendër, specifikisht në Tiranë i gjen në ish-Bllok ose periferi. Zona e ndaluar përpara viteve ’90 për qytetarët, tashmë është ‘zemra’ e Tiranës së re post-komuniste. Për shkak të vilave të ish-udhëheqësve komunistë, të shndërruara tanimë në vende shërbimesh (shumica locale) dhe sidomos edhe për shkak të gjelbërimit të pamasë që gëzon ish-Blloku, cilësohet si zona më e parapëlqyer për t’u frekuentuar në Tiranë. Nga ana pamore edhe ndër më të bukurat, përpos ndotjes së madhe akustike.

Tek Toptanët

Infrastruktura është zhvilluar tej mase dhe në zonën ku shtrihen rrugët “George W. Bush”, “Murat Toptani” dhe “Abdi Toptani” apo dhe zona e quajtur “pallatet 9-katëshe”. Ajo çka e bën këtë zonë shumë të dëshiruar është: ndërtimi i strukturave të reja si “TID Tower”, “Kompleksi Murati”, “Gjergji Center” apo “Torre Drin” i jep mundësinë banorëve të zonës që të kenë në afërsi të tyre të gjithë aktivitetet për të zhvilluar një jetë normale dhe të mos shkëputen prej zonës për shkak të mungesave të aktiviteteve. Përveç këtyre, dy minuta larg gjenden institucione që janë shumë domethënëse në jetën e përditshme si: Biblioteka Kombëtare, Teatri Kombëtar, Bashkia e Tiranës, Kalaja e Tiranës, Galeria Kombëtare e Arteve apo dhe kinemaja. Jo vetëm kaq, po kjo është një nga zonat me më shumë gjelbërim në Tiranë, ku ndodhen parku i vogël para parlamentit, parku përballë Bibliotekës kombëtare apo parku i vogël mbrapa TKOB, i cili ka një prespektivë që do ta rregullojë akoma më shumë këtë zonë me karakteristikat që thamë më lart. Të mos flasim për rrugën “Abdi Toptani”, që është ndër rrugët më të njohura pedonale në Tiranë dhe mbart ndër aktivitetet më të veçanta.

Liqeni Artificial

Shumë zona në Tiranë i kanë mbijetuar luftës së qytetarëve të saj për të ndërtuar pa kriter në dëm të mjedisit të gjelbër. Një nga zonat, e cila përpos shkatërrimit të herëpashershëm ka marrë mbi vete vëmendjen e të gjithë kryebashkiakëve që kanë qenë në Bashkinë e Tiranës, si dhe fondet më të mëdha, është zona e Liqenit të Tiranës. Që prej ndalimit të hedhjeve të inerteve, të ujërave të zeza në liqen apo nisja e punës për aktivizimin e kanalit që lidh liqenin e Farkës me atë Artificial të Tiranës. Kësisoj ekosistemi është kthyer në balancë në këtë liqen. Përveç liqenit, edhe zona territoriale është ndër më të pastrat që mund të gjesh në qytet. Jo vetëm sepse ka parkun, por që prej më shumë se dy vitesh nuk lejohet asnjë automjet privat. Smogu dhe tymi gjithashtu janë rralluar shumë.

Parku i Aviacionit

Zonë tjetër është Parku i Aviacionit. Një nga zonat në të cilat ndërtimet nuk janë bërë pa kriter, përkundrazi, ka një arkitekturë uniforme në komplekset e shumta të pallateve që gjenden në atë zonë. Punimet infrastrukturore janë përmirësuar shumë dhe është harruar tymi që krijohej para tre vitesh për shkak se nuk kishte asnjë centimetër të asfaltuar. Tani aty gjen një park, i cili përveç pjesëve të gjelbëruara, të cilat krijojnë një panoramë të bukur nga ana estetike, ka krijuar mundësinë e shumë aktiviteteve dhe shërbimeve për banorët e zonës.

Kodra e Diellit

Në perëndim të liqenit kemi të ashtuquajturën zonën “Kodra e diellit”, e cila ka një njëtrajtësim me kopshtin botanik dhe duket si vazhdim i tij për shkak të mjediseve të gjelbërta. Karakteristikë tjetër, përveç mjedisit të gjelbër për këtë zonë, është infrastruktura e pasur. Për shkak të infrastrukturës, largësia nga kjo zonë deri në qendër të Tiranës është jo më shumë se pesë minuta. Arkitektura e kësaj zone është huazuar nga arkitektura amerikane, e cila ndërthur ndërtesat e ulëta private (vilat) dhe ndërtesat e larta. Një tjetër karakteristikë e zonës është sistemi i menaxhimit, i cili është privat dhe mbulon të gjitha nevojat që ka zona dhe që menaxhimi publik i qytetit nuk i mbulon dot.

Edhe zona e Farkës

Një nga zonat e tjera, e cila së fundmi preferohet nga qytetarët e Tiranës për të jetuar është zona e Farkës. Farka është një nga fshatrat më të afërt me Tiranën, i cili në vitet e fundit është zhvilluar me shpejtësinë më të madhe se çdo zonë tjetër në Tiranë dhe pritet të zgjerohet e të zhvillohet akoma më shumë. Sigurisht s’mund të flasim për ambjentin natyral, sepse kjo zonë i ka pasur gjithmonë ambjentet e gjelbërta, të cilat për fat të mirë akoma nuk janë shkatërruar nga dora e njeriut. Pamja nga liqeni i Farkës dhe ngamalii Dajtit i jep një vlerë akoma më të madhe kësaj zone. Por përveç kësaj, kohët e fundit kanë filluar dhe janë në plan të fillojnë një seri ndërtimesh, të cilat përgjithësisht konsistojnë nëvilaprivate dhe këto jo në mënyrë të çrregullt, por të menaxhuara nga kompani të ndryshme shqiptare dhe të huaja.

Piramida

Piramida ishte kryefjala e politikës në të gjithë vitin që kaluam, por për fat të keq nuk ishte kryefjala e specialistëve të fushës; arkitektëve ose inxhinierëve. Për këta të fundit Piramida përbën një shfaqje unike në arkitekturën moderne shqiptare. Unikale në stilin e saj dhe në Evropë. Pjesë e gjithë siteve në botë, ku tashmë Tirana identifikohet edhe me Piramidën, kulminante nga pikëpamja turistike për simbolikën e veçantë që mbart, kujtesë e të shkuarës sonë kolektive, identitetit tonë, pak të njohur nga pjesa tjetër e botës. Bën pjesë në trashëgiminë tonë kulturore dhe historike si monument kulture që nga viti 2006. Por edhe me plot 15 000 m2 park rreth e qark saj, mu në qendër të Tiranës. E ndërkohë që po kërkohet shembja e saj, arkitektët vërejnë edhe një tjetër aspekt. Ajo çka i intereson banorëve nuk është vetëm Piramida si objekt, por Piramida si zonë, si vendi ku ata mund të rrinë me orë të tëra duke biseduar ose duke soditur aktivitetet e shumta që zhvillohen aty. Prishja apo mosprishja e Piramidës nuk i intereson askujt. Arsyeja që duhet të analizojmë është neglizhimi që pushteti lokal e qendror i kanë bërë gjithë këto vite kësaj ndërtese, duke u marrë me çështje përtej saj. E rëndësishme është që objektit aktual, Piramidës t’i bëhet një rikonstruksion i plotë, e të kthehet në një funksion tjetër.

Tirana A, Tirana B, Tirana C…

Në këndvështrim më gjithpërfshirës, zonat më të bukura të Tiranës mund të grupohen edhe kësisoj:

Zona “A”.

Pjesa e kodrave nga Sauku e deri në Pezë shihet kryesisht si zonë me banesa individuale të përziera me biznese shërbimi kryesisht, si dhe me “natyrë” më të pranishme dhe më të ndjeshme në zonë. Kjo është dhe zona më e qetë dhe relaksuese për momentin në Tiranë e cila shoqërohet me faturën e vet.

Zona “B”

Pjesa e “Trekëndëshit”; Ish-Blloku- stadiumi ‘Selman Stërmasi’- Liqeni. Kryesisht kjo zonë është e orientuar drejt një simbioze Biznes-Banim, edhe këtu cilësia e ndërtimit dhe infrastruktura është e kënaqshme. Ndërsa dendësia e lartë dhe largësia nga “natyra” e ulin sado pak nivelin e cilësisë së të jetuarit. Vlen të përmendet në këtë zonë gjallëria e jetës së natës, si dhe “motori” ekonomik që e shoqëron.

Zona “C”

Pjesa nga Lana e në drejtim të kodrave të Selitës. Kjo zonë si karakteristike ka banimin miks me banesa njëfamiljare dhe shumëfamiliare, duke dominuar këto të fundit. Cilësia e jetesës fillon e ulet në krahasim me dy zonat e para, por është më e leverdisshmja për një buxhet familjar mesatar. Krahasuar me dy të parat rekreacioni vjen drejt zhdukjes.

Zona “D”

Zona e kufizuar nga Zogu i Zi – shkolla “V. Shanto” – Unaza e Madhe. Kjo si zonë tenton të qëndrojë në lartësinë e zonës “C”, por mungesa e terreneve rekreative si dhe zhvillimi kaotik në pjesën që kufizon Unaza e Vogël dhe ajo e Madhe i jep zonës një vëmendje më të ulët.

Zona “E”

Pjesa e bulevardit Zogu I – Bregu i Lumit dhe zonat përreth këtij aksi zhvillimi. Është një nga zonat me potencial të madh për zhvillim, po aq sa edhe zona “A”, por që momentalisht për vlerat e saj përveç disa pjesëve të vogla (kryqëzimi i Stacionit Të Trenit etj.) tenton të jetë rreth një buxheti mesatar.

Zona “F”

Zona Veri-Lindore dhe Lindore e Tiranës. Kompleksiteti i kësaj zone duke përfshirë shtrirjen e saj, si dhe polifunksionalitetin (Zona e Spitaleve, Tregu, Shkolla e Bashkuar, Uzina e Auto-Traktorëve, etj.) e bëjnë sa atraktive, por edhe kaotike. Nëse ndërtimet, si civile dhe ato infrastrukturore, kontrollohen me kujdes në zonat si ajo e Malit të Dajtit apo zona e “Ali Demit”, këto mund të transformohen në qendra të vërteta urbane e në këtë mënyrë Tirana do të kthehej vërtet në një zonë policentrike./shekulli/

Shtrihen në Jug-Lindje të Kosovës duke filluar nga afersia e Prizrenit dhe shkon pjerrtas me majet apo thepave në formë piramidale të radhitura njera pas tjetrës apo siç e quante qe nga antikiteti populli ilir, majat e sharres, nga ngjajshmëria në thepat e sharres, qe formojn figura të njëpasnjishme karakteristike në zemër të ballkanit.

Bjeshkët e Sharrit jan të njohura qysh nga antikiteti në dokumente të autorve të ndryshëm, që nga shekulli i V p.e.s. më emrin Mont Scardus, nga Herodoti, i cili i pershkrun edhe fiset ilire dhe kufizimet e tyre.

Nder shekuj keto vargmale sherbyen si mur natyrorë, mbrojtëse nga sulmet barbare, drejt Maqedonisë dhe greqisë ku konsideroheshin si të pakapercyeshme. Më vonë, me ardhjen e turqve në Ballkan, Malet e Sharrit u quajten Çar-dagh, ne dokumentet ottomane dhe europiane.

Maja më e lartë nga fillojn keto vargmale, mendohet se emrin e ka me origjinen frenge, “Pamje e bukur” “le bo ten” e qe mbeti pastaj ne popull si Maja e Lubotenit e cila kulminon 2553m mbi nivelin e detit.

Shqiptarët e kosoves dhe të maqedonisë jan tepër të lidhur shpirtërishtë më keto male dhe i konsideron si të shenjta. Në muajn Qershorë, për çdo vitë mbahet një procesion në drejtim të Lebotenit, duke hecur këmbë deri në lartë, ku marrin pjesë me mija randone(kembesorë) në shenjë respekti ndaj kesaj bukurie natyrore që njerzit jan të vetedijshëm në mbrojtjen e ambijentit dhe pylltarisë, flores dhe faunes që është shumë e pasur në keto bjeshkë. Mu ne maje të malit të Pamjes se Bukur apo Lebotenit, rrjedh nje burim i madh uji që vendasit e e ketyre anve e quajnë Pusi i Nikës.

Një material i inçizuar në pjesën e Sharrit e cila shumë pak e exploruar. Skijatorët janë të huaj (gjerman,amerikan dhe nga viset nordike) të cilët kërkojnë vise atraktive të reja për ski extreme.

Si duket e gjetën sepse në kohën kur në Kodrën e Diellit nuk kishte borë për skijim në atë pjesë (Turrçini i madh-Kazanet-Vori i Sadudinit-Kepat e fortunës-Xhibrja e Skenderit-Lera e Veshallës) ishte plot me borë.

http://www.youtube.com/watch?v=tfndNL-6AuA

Hapësira të mëdha tokësore , në lartësitë 1500 metra në Shqipërinë veriore, populli i quan Bjeshkë.

Këto hapësira me reliev të shumëllojshëm, me bukuri të rralla natyrore, me barë e ujë të bollshëm kanë janë kurora e përjetshme e banorëve të Malësisë së Gjakovës.

Gjithë ata që kanë lindur dhe janë rritur atje , gjithë ata që ditët e bukura të verës i kanë kaluar në ato treva, zor se mund të rrinë pa iu kthyer edhe një herë atyre anëve. Unë jam njëri prej tyre që çdo verë veroj në bjeshkë, ku nahija që është bërë pjesë e vetes time quhet Kershi i Kocajve. Verën që lamë pas shkova në fshatin tim, në Gosturan.

Takova shumë prej bashkëfshatarëve të mi. “Sigurisht, ke ardhur që të dalësh në bjeshkë”, – më thanë. Iu pohova se kjo më kishte shtyrë për të marrë rrugën dhe pasi u çmalla me njerëzit, të nesërmen u nisa lart në majën e bjeshkëve sapo zbardhi drita majave.

Një rrugëtim në bjeshkë

Në atë rrugë jam ndeshur me qindra herë e gjithmonë kam dalë fitues, por, gushti i vitit 2009 merr me vete 68 vitet e jetës sime; ç’ka do të thotë se pesha e tyre mi ka shterruar forcat. Por, malli, pasioni, etja për ujin e freskët të burimeve, larmia e luginave e shpateve, e rudinave, e majave dhe e qafave, me fal të tjera, – trupi im i brishtë nuk do ta ndjejë lodhjen. Si djalë i ri, plot kurajë e energji, shtegtoj i vetëm rrugës . Sapo lë varrezat e Gosturanit, futesh në një pyll të rrallë, me gështenja, sipër të cilave ndodhen ca roga. Koshoracët që veçojnë kreun e gështenjave me fillimin e ahishtës, nëpërmes të cilit rruga të nxjerr te një burim që mban emrin “Kroi i bjeshkës”. Pikërisht këtu është vija ndarëse mes vërrisë dhe bjeshkës. Prej këtej rruga, horizontalisht, të nxjerr te shkalla e “Ahmet Zenelit”. Zakonisht, këmbësorët pushojnë në anën e djathtë të asaj shkalle. Ashtu bëra dhe unë. U ngjita në cepin e ngritur të krahut të djathtë të saj dhe mora frymë. Syve u dhashë liri të pa-matë. Përpara të del Gryka e Radeshës, një luginë në formë oxhaku, e ngushtuar nga dy kurrize. Mali i ulët i Komit, Rrasa e Leskut, Kodra e Mimiracës dhe Gërleshi i Shkëlzenit formojnë kurrizin lindor të saj. Lugu i Helmit, Kërshi i Qenit dhe pjesa e sipërme e Kërshit të Myhejanit formojnë kurrizin Perëndimor. Oshtima e orteqeve në dimër, pluhnajat që ato ngrenë lartë si dhe shumëllojshmëria e ngjyrave që merr ajo nga lulet që çelin në pranverë nuk ka sy piktori apo blic që ti ngjisë mbi letër. Gjithë mesi i grykës, me pamje jo këndore, por pak të hapur, është i zhveshur, ndërsa anët e pjesës së poshtme kanë larmi pamjesh. Drurët, aty-këtu ndërpriten nga gërgallet e gurëve apo nga ndonjë rogë e vogël, plot bar qumështor. Futesh në atë grykë. Rruga plot me leqe (kthesa), dhe malorja vjen e bëhet gjithnjë e më e ashpër; Të rrahurat e zemrës dhe frymëmarrja ndryshojnë ritëm; lodhja ushtron presionin e vet.

Por, nuk ia dalin. Era e freskët të thanë djersët; kundërmimi i aromave të pakundgjendshme që dalin prej bimëve të lloj-llojshme të deh. E kjo të ndjell të kesh kurajë për të kaluar një shpat tjetër, një thep apo të maj, – për të arritur tek një shesh; e sërish për të zaptuar një tjetër thep apo kodër më të lartë prej nga ku mund të kullotësh sytë me horizonte të më gjëra. E gjitha kjo çliron energji që të bëjnë të mos nënshtrohesh; të shtyjnë që të ecësh, e të kërkosh fundin.

Maja e Shkëlzenit

Një tjetër botë të ofrohet kur kapton Radeshet e Gashit, të cilat të mahnisin me shkëlqimin gëlqeror dhe me reliefin shumë të thyer. Syri të sheh maja të thepisura, gropa e suka, rudina e gërgalle, ku mbi gjithçka, shquhet simboli i bukurisë së rrallë natyrore; Shkëlzeni. Me këtë emër pagëzohen djem të porsalindur, jo vetëm në Tropojë, por në të gjitha trevat shqiptare. Shkëlzeni, duke qenë më i madhi, më i shquari, i pari, pret diellin dhe i fundit hijezohet, duke sinjalizuar ardhjen e një nate të re. Madhështia e tij përcaktohet nga dy faqe të copëtuar dhe dy të tjera të buta, që ndahen nga një kurriz gjatësor, me drejtim nga maja drejtë fundit. Njëra nga ato faqe, në mesin e së cilës ndodhet një shesh ku kridhen zana dhe luajnë burra, gra e fëmijë, përfundon butë në gropat e Radeshës, ndërsa faqja tjetër, pas një vazhdimësie me drejtimin Veri-Jug, përfundon në një rrokanisje plot thepa e lugje, me një vazhdimësi deri në lumin e Shipshanit. Pikërisht aty, shtrihen rrënjët e thella të Shkëlzenit. Gjithçka në fushëpamje është larmi formash relievi dhe e zbukuruar nga pishat shekullore, të shpërndara në grupe, të mbjella nga dora e natyrës, një e nga një dhe të harlisura prej saj. Bashkë me grykën e Radeshës formojnë një peizazh që të kënaq shijet e turistit më të shëtitur në botë.

Shkëlzeni është po aq mahnitës dhe krenar edhe kur ndodhet nën pushtimin e dëborës; edhe kur era e ngrohtë pranverore laravit faqet e tij, duke shkrirë dëborën. Por, është shumë më i dashur dhe më mikpritës në muajt maj dhe qershor, kur lulet e shumëngjyrta, barërat e shumëllojta dhe gurët e bardhë nxjerrin krye në mes të atij dekori, tamam sikur të ishte një qilimi i qëndisur prej personazheve të Shehrezades. Në një të tillë pamje soditja nuk ngopesh.
Ecën Radeshës dhe rruga të nxjerr në të vendin e quajtur Zeqani, përmes të cilës kalon vija gjatësore, me ulje e ngritje, me qafa e zigzage që bashkon majat e Shkëlzenit dhe Radeshës. Po të qëndrosh në një të dalë apo kreshtë të Zeqanisë e të shikosh hapësirën poshtë saj, edhe këtu sheh një reliev me thepa dhe me gërxhe, me ceta plot me bar. Në këtë reliev plot thepina e streha 90 gradësh, njëri sysh është për tu veçuar. Ai ngrihet vërtik lart, në një gjatësi mbi 100 metra, me faqe pothuajse të lëmuara. Veçova këtë thep pasi alpinisti popullor, Azem Shpendi ka mundur të pushtojë majën, duke lënë si dëshmi shaminë e tij, të lidhur pas një shkurreje që ndodhet në pikën kulmore të atij thepi. Që nga ajo ditë e në vazhdim, ai thep thirret “Thepi i Azem Shpendit”.

Historia e një alpinisti

Azem Shpend Kuçanën e bënë alpinist vuajtjet e jetës. Ai u rrit në shkrepat e Shkëlzenit, Llukofcit e të Radeshëve. Duke u ngjitur sa në një thep në një tjetër për të gjetur pisha për lëndë ndërtimi, fitoi aftësi e shkathtësi të rralla në ngjitje e zbritje, në shkëmbinj e gërxhe. Për pushtimin e thepit që mban emrin e tij, ai thoshte: “Disa herë, vit pas viti, i jam afruar atij thepi e nuk ndjeja siguri në vetvete nëse mund ta pushtoja. Po inati, vit pas viti, më shtohej aq sa një ditë vere iu afrova me vendim të prerë: Edhe sikur të rrëzohem e mos të më gjendet as një copë për vorr, nuk do të kthehem mbrapsht, e aty do të vdes. Ashtu siç isha, u kapa për faqet e tij. Shkova më lart se gjysma e tij. Frika e vdekjes dhe inati për t’ia arrit qëllimit që t’i krijoj edhe lavdi vetes, më kishin turbulluar mendjen. I qëndrova besnik vendimit të fillimit, e më në fund, si në ëndërr, e pashë veten në majën e tij dhe shkëmbi ishte poshtë këmbëve të mija”. Sot kush i afrohet atij thepi apo e sodit nga një distancë relativisht e shkurtër, nuk e beson se majën e tij e ka pushtuar këmbë robi. Por, piskama e Azem Kuçanës në majë të thepit e shamia që ai lidhi në degën e mështeknës, u përcollën si dëshmitar vit pas viti nga goja në gojë saqë sot duket sikur të ishte një gojëdhënë. Me këto rreshta, dua të ringjall e përjetësoj Azem Kuçanën për suksesin e tij prej alpinisti të vërtetë.

Kroni i Tringëllimës

Nga Qafa e Zeqanisë, shikimi përpara të nxjerr një tjetër panoramë. Peizazhi me shkëlqim gëlqeror, e me larmi formash i Shkëlzenit dhe i Radeshës zëvendësohet me një tjetër. Çfarë nuk të shef syri. Po të ndërpresësh për një moment shikimin, e pas asaj pauze, ta hapësh qepallat, të duket se nuk e ke parë asnjë herë tjetër. Një larmi formash; një larmi peizazhesh. Maja në varg, njëra pas tjetrës, qafa që janë fund i një tatëpjete e fillim i një maloreje, shpate majash e rudina plot me bar, thepa, përlina të gjera, humnera, lugina ndër shpate e burime, sheshe e vende të buta, ku janë ndërtuar tellat me stane që janë stolitë e bjeshkëve: Herushtë, Tringëllimë, Pojanë, Rreshkëz e Pribuej. Duke kaluar nëpër ato maja, gjithçka që sheh, gjithçka që shkel, të magjeps. Por, Kroi i Tringëllimës që buron në lartësi të shpatit të bjeshkës, në skaj të të cilit kalon rruga për në bjeshkët e mëtejshme, ka mbetur e vazhdon të mbesë i pa shlyer në kujtesën e çdo kalimtari. Uji i ati kroi, jo vetëm që është shumë i ftohtë, por dhe kurativ. Në ato anë përdoret shprehja: “Si Kroni i Tringëllimës”. Kur vë buzën në gurrën e tij për të shuar etjen, pas një rruge të gjatë, e ndalon në zhurmën e rrjedhës së ujit, në brendi të tokës, jo larg nga dalja e burimit, dëgjon tinguj që ngjasojnë me tingujt e zileve që u vihen qengjave apo kecave të vegjël. Prej saj ka marrë edhe emrin “Kroni i Tringëllimës”, buzë të cilit çdo kalimtar ulet për të pushuar, për të ngrënë bukën që ka në torbë apo për të shuar etjen.

Varg-majat

Rruga nëpër ato maja në gjuhën simbolike quhen Kungje. Shtegu të çon në Qafë të Vërrisë. Ajo ndodhet poshtë Majës së Koritave, ku mbyllet edhe gjatësia e Kungjeve për të vazhduar me dy kurrize. Njëri, ai i krahut të djathtë të qafës, dallohet për majat e larta; ndërsa ai i krahut të majtë të qafës, zbret në formën e një kurrizi pa ndërprerje dhe formon Qafën e Kacubetit nga ku merr drejtim ngjitje, duke formuar një maje konike. Faqja perëndimore e saj përshkohet në gjithë gjatësinë e saj nga shumë lugje, të ndarë nga njëri-tjetri, me thepa e varg thepash. Afër fundit të asaj faqeje, në një vend pak të sheshtë, rrethuar me pisha, ndodhet edhe një tjetër thep që ngrihet nga tabani në një lartësi mbi 100 metra. Ai është me faqe të thikta. Në pamje të jashtme, duket i pa pushtueshëm. Dëshmitarë nga fshati Hoxhaj i Gashit thonë se “njëri nga bashkëfshatarët e tyre, Ram Osmani, ka arritur të pushtojë majën e tij”. Ndryshe nga relievi i Kungjeve, hapësira ndërmjet atyre varg-majave paraqitet më me shumë variacione e copëtime. Krahu i djathtë i Qafës, – që ka nyje fillimi Majën e Koritave, pas një qafe shumë dimensionale, me një shesh pak të pjerrët, plot me bar, që kur ecën apo ulesh për me pushuar, të duket se je sipër të mase të sfungjertë, – vazhdon me majën e Shpatullave, majën e Dhive, majën e Korisë, majën e Zezë, dhe në fund majën e Kërshit të Kocajve, e cila, pasi pëson një ulje në formë harku, ndryshon paksa drejtimin.

Një emër për Majën e Zezë

Kur përmend majën e Zezë si pjesë e atyre varg-majave, të shkon mendja te djaloshi 25-vjeçar Zeqir Haxhia, djali i vetëm i bajraktarit të Gashit, i cili duke luftuar nëpër thepat e lugjet e asaj maje kundër serbo-malazezëve për të mbrojtur trojet e të parëve, ra si hero. Emri i Zeqir Haxhisë duhet përjetësuar edhe tani. Nuk është vonë asnjëherë. Madje, i duhet dhënë emri i tij asaj që sot njihet Maja e Zezë.

Shpatet e majave kanë shtrirje të madhe gjatësore. Fundet e tyre përfundojnë në luginën e thellë të lumit të Gashit dhe deri në lartësinë 2000 metra, në pamjen e një grafiku ku janë të veshura me drunj, që fillojnë me shkurret e vazhdojnë duke u alternuar njëra pas tjetrës, ahishte, bredha, dhe pisha. E sipër tyre vazhdojnë kullotat plot bar të shumëllojshme. Shpatet gjatësore të majave copëtohen nga njëri-tjetri nga përrenj që zënë fill që nga lartësitë e majave, e duke marrë me vete burimet alpine, shkojnë duke u zgjeruar e thelluar, duke formuar ana me përlina të thikta e tërësisht të zhveshura; e pas një tërkuze të gjatë, ujin e mbledhur ia dhurojnë lumit të Gashit, duke i dhënë atij fuqi e begati deri në rrëmbim. Të gjitha shpatet e atyre majave, me larmitë e formave, e meritojnë dhe i dhurojnë admirimin turistit.

Orët e bjeshkëve

Por, ai që është më i pa-arritshmi për nga bukuria dhe pamja, është shpati i majës së Korisë. Relievi pak i copëtuar, harlisja në shtrirjen e saj, shkon duke u ulur shtruar dhe ngadalë. Në behar gjithçka pushtohet nga gjelbërimi. Në tokën e saj ka gjithshfarë barërash e lulesh. Në mesin e tij ngrihet një thep gëlqeror si dhe gur të tjerë me përmasa e forma nga më të ndryshmet. Në morinë e tyre dallohet guri i Shqerrave, me formë prizmatike, e lartësi 6 – 7 metra që krijon dekorin më të veçantë të asaj nahije. Por, elementi më domethënës dhe më dekorativ, pjesë përbërëse e asaj vllaje bjeshke, është burimi me emër “Kroi i Rabës”. Shumë pak poshtë majës, në një vend ku ajo mund të ketë pësuar shkarje për shkak të erozionit, arkitektja natyrë ka bërë me daltën e saj një gjë të pashoqe. Aty ndodhet një log, me përmasa rreth 15- 20 metra, plot me bar. Në anën e tij ka një burim me za në ato bjeshkë. Ai quhet Kroni i Rabës . Gjithçka e bukur e atij Kroni, duke përfshirë edhe natyrën e gjelbëruar për-rreth tij, sipas gojëdhënave të transmetuar në breza, ruhet nga “Orët e Bjeshkëve”.

Logu i kërcimtarëve

Në logun e atij kroi, në orët e mesditës, mblidheshin të gjithë barinjtë; djem e vajza. Ata hanin drekën e pas një pushimi të shkurtër fillonin aktivitetin e përditshëm. Djemtë u binin fyejve, në melodi të ndryshme; vajzat iu shkonin pas tingujve, me këngë e kërcim. Bashkë me vajzat kërcenin edhe shumë djem. Në këtë log, fare i mitur, hodhi hapat e parë e drodhi shtatin me ritmet e valles tropojane, kërcimtari i mirënjohur popullor Ram Miftar Çela, i cili rrëmbeu trofeun e njërit prej festivaleve folklorike kombëtare në Gjirokastër. Kroi i Rabës, gjatësia e rrjedhjes së tij, në drejtim të perëndimit, shënojnë fillimin e bjeshkës së quajtur “Kërshi i Kocaje”. Disa qindra metra poshtë majës së Zezë e majës së Rabës është ndërtuar tella, vendbanimi veror. Nga shpati i Korisë duken peizazhet e para: Prroi i Borës, me shpate të pjerrëta, e i thepisur; thepat e qafës së Vorreve, me faqe të thikta, e me maja të sheshuara; qafa e Druve, e ndërmjet tyre Kershat, – të gjitha këto janë prezantuesit e parë të asaj bjeshke që unë e dua shumë. Kur kalon këto monumente të gjalla, e futesh pak në perëndim të tyre, të shpaloset pothuajse gjithë sfondi i Bjeshkës. Të tëra, njëra pas tjetrës, të vijën para syve. Logu i Kërshit, ku bashkohen tella, logu i Mureve, logu i Mrizeve, Ndërmuret, ligata me thepat e currilet e burimeve, Zhari i Ggj. R.-së , prroi i Dhive, shpati i Lopëve, Çardaku, Potologu, Rrast e maja e Drunit të Bardhë, Kërshat e Zi, maja me shtrirjen gjatësore të sajë, Kroi i Bardhë, Rrasa e Çikave, guri i Radagoshit, Gurët e Kuq. Të tëra, sikur të thonë: “Hë, a je mërzitur? Ja ku jemi! Këtu kemi ndenjur gjithnjë. Ty të kemi pritur. Nxire mallin tand. Ne nuk kemi ndryshuar. Ti, a je plakur?”

Një studiues nga Bjeshkët

Secili nga ato vende lidhet me jetën time e të bashkëmoshatarëve të mijë, ku së bashku kemi kaluar çaste, jemi ulur e kemi pushuar, kemi biseduar me njëri-tjetrin ëndërrën dhe për zhgjëndrrën, për nënat e gjyshet. Në ato vende jemi zënë dhe pajtuar. Në ato vende kemi dëgjuar fyejt e barinjve dhe kemi parë ecjen tinzare të ndonjë vajze, kemi kënduar këngën e krahinës tonë: “Hoj Dada Hoj”. Por, gjithsesi, të mirat na përfytyrohen e na rikthejnë në atë të kaluar plot mall. Shumë prej nesh që u rritëm dhe u ndamë në rrugët e jetës, si majat e maleve, ndjejmë mall. Njëri prej nesh, por me të gjithë ishte Prof. Dr. Xheladin Gosturani. Profesori i ndjerë pasi mbaroi studimet për gjuhësi me medalje, punoi një vit si mësues në shkollën 8-vjeçare në Buçaj të Tropojës. Falë aftësive të tij, u transferua në Tiranë ku punoi në Institutin e Gjuhësisë, ku punoi për 30 vjet me radhë në këtë institucion bashkë me Eqerem Çabejn, Mair Domin, Androkli Kostallarin e Aleks Budo. Të gjithë këta luajtën një rol të pamohueshëm në formimin e Xheladinit si studiues dhe krijues. Me studimet e krijimet gjuhësore e historike ai u rendit mes emrave më të njohur të kësaj fushe. Atje, në bjeshkën “Kërshi i Kocaje” u rrit e kaloi pushime çdo verë, duke bredhur kep më kep, e maje më maje, duke pirë ujë krua më krua e vrellë më vjellë, i pa harruari Xheladin Gosturani.

Bukuria që nuk soset

E tërë bjeshka ka dekoracion: Rudina me barë, shpate me boronica, cetina e pisha, përrenj e vllaja, të cilat fillojnë nga majat e majave e zbresin në luginën e lumit të Gashit. Një ditë ekskursioni, për të prekur e shkelur me këmbë kurrizet, majat e pjesët pas tyre, do të të ndihmonte ta konceptosh atë e bjeshkët tjera që e rrethojnë. Pikat vrojtuese: Qafa e Druve, Potologu e Maja e Drunave të Bardhë, Kika e majës si dhe maja e Zezë, shpalosin të gjitha peizazhet që shumë nga ato mund të jenë perla turistike. Potologu i Drunave, me formën e nji trampoline, të nxjerr përpara luginën e Lumit të Gashit, bjeshkët e Krasniqes; Javorr, Bolloterg, Mollafc, Lugu i Vocit, Tërkuz, Koshuticë e Balcinë. Lumi i Gashit, me fund në formë govate, që herë ngushtohet e herë zgjerohet, ku diku hapet për të zhvatur një grykë përroi, ka mjaft vende të volitshme për ndërtime kampesh turistike. Livadhi i Lumës, është sheshi nga ku rrjedha e sipërme e lumit plotëson të gjitha kërkesat për turistin gjatë gjithë stinëve të vitit. Shpatet e luginës demonstrojnë larmi formash relievi, shumëllojshmëri drurësh, të cilët në garë me njëri tjetrin për të marrë rrezet e diellit, errësojnë tokën poshtë. Rrjedhshmëria miliona vjeçare e atij lumi ka ndarë majat e bjeshkëve, të cilat në garë me njëra-tjetrën për bukuri e lartësi, mahnitin çdokënd . Ecën nga Potologu në majë të Drunit; – vija e horizontit zgjerohet. Para syve të shpaloset kurrizi: Kungji i Armëve, Tërkuz, Balcinë, Koshuticë, Kërshi i Vujkut. Këtë gjatësi kurrizore, jo vetëm i kam parë, por edhe i kam shkelur. Kam parë e ri-parë në televizor e në tablo pamje natyrore nga më të ndryshmet, por do të thoja: Peizazhi i atij kurrizi, me rudina të buta, me pisha e kullota alpine, me shpate plot thepa, e bar, me vijimësi që karakterizohet me qafa, kodra, me dy Kershat; atë të Gjonbalës, e të Vujkut, – nuk janë më pak mahnitës sesa pasuritë e tjera në ato bjeshkë. Nga Druri i Bardhë kurrizi vazhdon ngjitjen graduale. Papritmas, në një pikë kulmore të gjatësisë së majës, të shfaqet një reliev kompleks: Dobërdoli. Aty gjendet një shesh me një pjerrtësi që merret shtruar deri në majë, duke marrë trajtën e një pllaje të vogël. Teksa merr rrugën në anën jug-perëndimore, ai ka formën e një gryke të hapur. Në të gjitha anët e tjera, ai është i rrethuar me maja e varg majash, që në garë me njëra-tjetrën, të grishin për të mos ua ndarë sytë. Dobërdolit ia shtojnë bukuritë liqenet e shumtë që ka rreth e rrotull. Uji i kulluar që mbajnë, me sheshet plot bar rreth e përqark, madhësia dhe madhështia, – të gjitha këto të magjepsin e nuk të lëshojnë pa u ulur pranë e për tu shlodhur e kënaqur me ato që i ka falë zoti. Liqeni i Dashit që ndodhet në një gropë poshtë faqes shkëmbore të majës së Zezë është më mahnitësi nga madhësia, thellësia e ujit si dhe peizazhi. Sipër liqenit të Dashit gjendet një kurriz jo shumë i lartë që lidh majën e Zezë me varg-majat e tjera, duke sajuar rrethimin e Dobërdolit. Ai kurriz lidhës shërben si ujë-ndarës i dy bjeshkëve më të mira; Dobërdolit dhe Sylbicës. Kur qëndron apo lëviz gjatë atij kurrizi mbetesh duke lëvizur kokën sa majtas, sa djathtas. Një poet do ta kishte të vështirë të gjejë fjalë e metafora. Dobërdoli e Sylbica grinden se kush është më e bukur. Të dyja kanë çfarë të tregojnë. Në vargjet baritore të kësaj zone thuhet: “…Moj syzezë bardhok e bardhë/ N’cilën bjeshkë don me dalë/ Cila bjeshkë t’duket ma e mira/ Dobërdoli a Koshutica/ Më shumë vjamë po ndon Sylbica/ …e acikojnë Sylbicën.

Lugina që shtrihet në një gjatësi 3-4 km, që fillon nga stanet e Sylbicës e deri te ujë-ndarësja me Dobërdolin, bashkë me shpatet e varg-majave Gusan – Qafa e Ali Çelës përbëjnë një perlë tjetër të atyre bjeshkëve.

Bukuri e egër

Bukuria e madhështia e bjeshkëve nuk mund të thuhet me fjalë. Ato preken, shijohen dhe fantazohen vetëm atje. Por bjeshka, jo gjithnjë është e ëmbël. Ajo nga një herë edhe egërsohet. Egërsia e saj shfaqet kur cukla mjegulle duken rrethit të majave; era rrit shpejtësinë sikur shpreh dufin. Qielli errësohet. Retë ulen e shtresojnë ngjitur me tokën. Papritmas, vetëtimat plot inat i japin verdhësi vendit. Pa vonuar, vjen rrebeshi i shiu. Më pas nis breshëri. Në ato bjeshkë i provon të gjitha, si rudinat me shkëlqimin e ylberit, erën që përhap aromën e luleve, të barit e të pishave, edhe rrebeshin e erës, suferinën dhe furinë që sjell nga majat e majave erë bjeshke.

Turizmi shqiptar po zë gjithnjë e më shumë vend në faqet e shtypit britanik. Gazeta prestigjoze “The Guardian”, duke shkruar për destinacionet për pushime në vitin 2012, u rekomandon lexuseve përveç Parisit, Bazilikatës në Itali, Vjenës apo Guimaraeshit në Portugali, edhe Butrintin në Shqipëri.

Pasi njofton se nga fundi i marsit turistet britanik mund te udhtojne dy here ne jave me linjen e njohur britanike low-cost “Easyjet” ne Korfuz, “The Guardian” shkruan se ishulli grek përbën portën drejt Butritit vetem pak km pertej detit ne bregdetin shqiptar.

Nje vend turistik tashme pjese e trashegimise boterore te UNESCO-s, “The Guardian” shkruan se Butrinti eshte ne zemer te parkut kombetar dhe rrenojave te qytetit romak 2500-vjeçar, qe sic e cileson gazeta e madhe britanike eshte nje nga qendrat me te medha evropiane e me pak te vizituara arkeologjike me nje tempull te mrekullueshem greko-romak.

Gazeta jep dhe hollesite e udhetimit dhe oraret per turistet poteciale britanikë nga Korfuzi drejt Sarades. Nderkohe, edhe ne media te tjera anglosaksone botohen sugjerime per destiancionet qe duhen pare patjeter gjate 2012 dhe mes tyre renditin rivieren shqiptare.

Se fundmi, ne Londer u zhvillua edhe panairi boteror i turizimit, event qe ka ndikimin e vet ne promovimin e atraksioneve turistike te Shqiperise, kesaj industrie vitale te ekonomise. Por ato qe mungojne jane reklamat turistike qofte ne mediat vizive apo edhe metro apo ne mjetet e transportit publik, siç bejne Mali i Zi, Turqia apo Kroacia ne nje gare te ethshme per te konkuruar ne nje treg gjithnje e me agresiv. Pa harruar hapjen linjave britnaike loë-cost britanike, pavaresisht specifikave qe lidhen me marreveshjet koncensionare per aeroprotin e vetem te Shqiperise.

Sterlina e forte dhe pasioni i njohur i pushuesve britanik, aq me teper ne kushtet e krizes ne Eurozones, duhet te jene nje arsye me shume per te synuar thithjen e ketij tregu masiv si ai britanik nga nje vend shume i panjohur dhe i viziutar si Shqiperia.

Çdokush dëshiron pushime romantike. Një vend ku të mund të bihet përsëri në dashuri, ku mund të ndihesh mirë dhe të çlodhesh. Nëse nuk dini se ku të shkoni, provoni një nga këto vende…

Parisi

Parisi është qyteti i të dashuruarve me ushqimin e mirë, verën dhe atmosferën e tij të mrekullueshme. Darkoni nën dritën e qiririt përballë Kullës Eifel, shëtisni në Champs Elysees dhe shkoni për një piknik në park. Parisi është i kulluar në romancë dhe për shekuj me radhë ka mrekulluar çiftet.

Havai

Havai është shteti më i ri nga të gjitha pesëdhjetë shtetet amerikane (21 gusht 1959) dhe është i vetmi vend amerikan që përbëhet tërësisht prej ishujsh. Bukuria natyrore e Havait, klima e ngrohtë tropikale, uji, dallgët dhe vullkanet aktive e bëjnë një destinacion popullor për turistët, sërfistët, biologët dhe të interesuarit e vullkaneve. Është një nga destinacionet më të famshme të muajit të mjaltit në botë, veçanërisht për amerikanët. Qoftë në Maui ose në ishullin e madh, Havai ofron mundësi të mrekullueshme për çiftet. Plazhe tropikale, xhungla tropikale, suita luksoze, surfing etj. Havai është me të vërtetë një parajsë.

St. Thomas

St. Thomas është një ishull në Detin e Karaibeve dhe territor i SHBA. Me vendndodhje në Ishujt Virgin, St. Thomas shquhet për plazhet dhe ‘shopping’, mëngjesin në shtrat, të gjitha në një ishull që u shërben si familjeve ashtu edhe çifteve. Festat e natës janë të kufizuara, kështu që do ndieni qetësi dhe rehati ndërsa vështroni në sytë e partnerit tuaj.

Venecia

Xhiroja në gondola e simbolizon totalisht romancën e qytetit. Lundroni në kanal, ndërsa rrini të përqafuar me njeriun e zemrës dhe vështroni Venecian tek shfaqet para jush. Darkoni në restorante luksoze italiane, pranë kanaleve dhe humbisni nëpër rrugicat e shtruara me tulla, ndërsa hasni kudo kisha dhe sheshe italiane. Venecia është një vend që do t’ju bëjë të bini ne dashuri edhe një herë nga e para.

Tahiti

Tahiti është ishulli më i madh në grupin Uinduard të Polinezisë Franceze, me vendndodhje në arkipelagun e Ishujve Society në jug të Oqeanit Paqësor. Tahiti është ishulli më i populluar dhe përbën 68.6% të së gjithë popullsisë së Polinezisë Franceze. Kryeqyteti Papeete ndodhet në bregun veriperëndimor. Të vendosura në Paqësorin Jugor, shtëpitë njëkatëshe të plazhit janë vende në oqean që të ofrojnë mundësinë e të notuarit në mëngjes herët. Relaksohuni në plazhe me rërë të bardhë, të rrethuar nga pemët e palmave që i fryn puhiza e erës, ndërsa njerëzit vendas ju shërbejnë në çdo moment. Perëndime me ngjyra të ndezura mbyllin çdo ditë të kësaj parajse.

Belize

Belize, e njohur më parë si Honduras Britanik, është një vend në Amerikën Qendrore. Belize kufizohet nga Meksika në veri, nga Guatemala në jug dhe në lindje nga Deti i Karaibeve. Është një resort popullor dhe destinacion pushimesh i preferuar nga çiftet. Ky ishull në mes të brezave koralorë u jep mundësi çifteve të shkëputen prej kujtdo tjetër nëpër plazhe private, për të eksploruar ujin plot me peshq. Çiftet mund edhe të dalin e të përpiqen të zënë peshk nëpërmjet ekskursioneve të peshkimit që ofron ky vend. Ose thjesht mund të shijoni plazhet dhe palmat.

Maldive

Maldivet, zyrtarisht të njohura si Republika Maldive, janë një komb ishujsh në Oqeanin Indian, që është formuar nga dy vargje prej 26 atolesh që shtrihen në drejtimin veri-jug të ishujve Lakshaduip të Indisë, midis ishullit Minikoi dhe arkipelagut Çagos. Është në Detin Lakadive, rreth 700 kilometra në jugperëndim të Sri Lankës. Këto 23 ishuj janë një tjetër parajsë tokësore. Këto atole të vogla koralore janë pak më lart se niveli i detit dhe brezat koralore rrethuese gjallërojnë nga jeta nënujore. Të veçuar dhe të qetë, janë vendi perfekt për një pushim romantik.

Seychelles

Republika e Seychelles është një vend ishujsh që hapet në një arkipelag prej 115 ishujsh në Oqeanin Indian, rreth 1500 kilometra në lindje të kontinentit afrikan, në verilindje të ishullit Madagaskar. Vende ishujsh të tjerë dhe territore aty afër përfshijnë Zanzibar në perëndim, Mauritius dhe Reunion në jug, Komoros dhe Mayotte në jugperëndim. Këto ishuj të Oqeanit Indian pranë gjirit afrikan janë vendi ku disa prej njerëzve më të pasur në botë shpenzojnë kohën e tyre. Është një vend ekzotik, vendndodhja larg e ishujve është vendi i përsosur për të njohur mirë të dashurit tuaj. Aty ka fusha golfi, llixha, ekskursione peshkimi dhe pije tropikale. Vizitoni këtë vend për muajin tuaj të mjaltit dhe kurrë nuk do dëshironi të ktheheni mbrapsht.

Bruges

Ky qytet mesjetar në Bruksel është një mënyrë e mirë për t’u kthyer mbrapsht në kohë. Bruges është një qytet i vogël dhe i qetë që ka bërë të pamundurën të ruajë historinë e tij, duke favorizuar njerëzimin. Shëtisni përmes rrugëve antike të qytetit dhe darkoni nëpër kafenetë në ajër të pastër, duke përjetuar ndjesinë e të qenurit në një kohë tjetër.

Toskana

Vreshta me rrush, vila dhe qytete historike italiane, i gjithë vendi është një aventurë romantike. Qëndroni në vilat historike, hani ushqimin më të mirë dhe ngisni biçikletën përmes vreshtave më të bukura, për të pirë verën më të mirë. Do të shikoni pse janë bërë kaq shumë filma në këtë vend dhe do të kuptoni pse askush nuk dëshiron të largohet prej këtu. Asgjë në Itali nuk është më romantike se Toskana.

Edhe pse Europa është në krizë, turistët nuk ndalen. Vetëm se tashmë kërkojnë vende që t’i kënaqin dhe të mos i boshatisin xhepat.

Ja 10 vendet më të përshtatshme për tu vizituar në vitin 2012 sipas parashikimeve të disa faqeve të internetit të specializuara në turizëm.

Kejp Taun - Kryeqyteti i Afrikës së Jugut. Një vend ku mund të shijoni natyrën e kontinentit afrikan.

Sidnei - Qyteti australian është i njohur për sërfin dhe pazaret.

Maçu Piçu – Vendi i famshëm arkeologjik i Perusë gjendet 2500 metra mbi lartësinë e detit dhe në vitin 2007 është përzgjedhur si një nga 7 mrekullitë e botës.

Parisi – Kryeqyteti i Francës është qyteti më romantik i botës. Gjithmonë ia vlen ta vizitosh.

Konteja Klar – Vendi ideal për adhuruesit e natyrës dhe të fluturimeve me çmime të ulta gjendet në Irlandë. Mund të shihen gërmadhat e qytetërimeve antike kelte.

Nju Jorku – Është qyteti më i bukur në botë. Mund të vizitohet si në verë ashtu edhe në dimër. I përshtatshëm për ata që preferojnë “shopping’ dhe për ata që duan të “ushqehen” me kulturë.

Toronto – Qyteti kanadez të jep liri për të lëvizur. Jo shumë larg Torontos mund të shikoni një nga bukuritë natyrore më spektakolare: ujëvarat e Niagarës.

Londra – Pas martesës mbretërore mes princit William e Kate, kryeqyteti anglez është në pritje të Lojërave Olimpike dhe me këtë rast po nxjerr në pah të gjitha bukuritë që zotëron.

Sllovenia - Ofron një shumëllojshmëri peisazhesh dhe çmime shumë të arsyeshme.

Hong Kong - Ndërthur traditat mijëvjeçare me të rejat më të fundit.

Vizitoni edhe vendet tona, Maqedoninë, Shqiperinë, Kosovën dhe Malin e Zi…Ja vlen të njohim vetveten.

Shtegëtimi prej 11 kilometrash, në një lartësi prej 3000 metrash nga Titou Gorge në “liqenin që vlon”, është vendi i vetëm, ku është e mundur të qëndrosh mbi nje liqe që zien.

Quhet kështu ngase ky liqe arrin temperaturën prej 92 gradësh celsius. I frikshëm por, që ia vlen të shihet kjo panoramë Karaibesh.

Plazhet prej rëre dhe ujëvarat e shumta e bëjnë këtë ishull tropikal një ndër ishujt më të vizituar për pushime përrallore.

Aktivitetet gjeotermale dhe ato vullkanike e bëjnë hapsirën prej 739 kilometrash katrorë të Dminikës e cila gjendet mes Gualdalupës dhe Martinikës një parajsë në zhvillim. Kanjonet ekstreme tërheqin vizitorët drejt ujëvarave dhe bazave të vullkaneve të shuara, në mënyrë të magjishme dhe ndjesia e kohës sikur zhduket,e nuk do të mendosh për gjë tjetër.

Shtegëtimi prej 11 kilometrash, në një lartësi prej 3000 metrash nga Titou Gorge në “liqenin që vlon”, është vendi i vetëm, ku është e mundur të qëndrosh mbi nje liqe që zien. Quhet kështu ngase ky liqe arrin temperaturën prej 92 gradësh celsius. I frikshëm por, që ia vlen të shihet kjo panoramë Karaibesh.

Ndryshe, Dominika është vendi i 70,400 banorëve me një sipërfaqe prej 751 kilometrash katrorë. Gjuhët zyrtare të këtij vendi përrallorë janë Anglishtja dhe gjuha Frënge.