Për prostatën nevojitet teste të reja

Si në Shtetet e Bashkuara, ashtu edhe në Europë e zona të tjera të industrializuara, meshkujt kanë 16% probabilitet që t’u diagnostikohet tumor në prostatë në një periudhë të caktuar të jetës, por mundësitë e vdekjes janë vetëm 3%.

Megjithatë, pavarësisht statistikave, falë terapive për kancerin në prostatë mbahet në këmbë një industri e madhe. Në fakt, sfida e vërtetë do të ishte gjetja e rasteve ku tumori është shumë “agresiv” për t’u përhapur.

Megjithatë teknikat diagnostikuese aktuale nuk e lejojnë një gjë të tillë. Ndodh që për shpëtimin e një jete, një njeri mund të kurohet edhe kot, madje ka gjasa që për këtë arsye gjendja e tij të përkeqësohet.

Testi i ASP-së (Antigjeni Specifik i Prostatës) mat sasinë e antigjenit specifik të prostatës që është në gjak. ASP-ja është një proteinë që prodhohet në gjëndrën e prostatës për të ndihmuar spermën që të kryejë funksionin e saj. Testi, i cili nuk lidhje fare me aftësinë riprodhuese, përdoret vetëm për të verifikuar praninë e ndonjë tumori në prostatë. Problemi është se jo gjithmonë nivelet e larta të ASP-së tregojnë praninë e qelizave tumorale. Nivelet më të larta sesa normalja, mund të shkaktohen edhe nga zmadhimi i gjëndrës (e zakonshme te të moshuarit), infeksioni, inflamacioni, acarimi, barnat për dhembjen e kokës (siç është ibuprofeni) dhe aktiviteti i fundit seksual.

Kush fiton?

Testi ASP-së, tepër i përdorur, është kritikuar prej kohësh për efektet pozitive të rreme që ka, gjë që ka çuar në trajtimin e kotë të tumoreve, të cilët mund të mos kenë qenë të rrezikshëm. Biopsitë e bëra te meshkujt me nivel alarmues ASP-je kanë treguar se mbi dy të tretat nuk kishin gjurmë kanceri në prostatë. Në fakt është zbuluar se një në gjashtë meshkuj me ASP normale kishin qeliza tumorale në gjëndrën e prostatës.

Pasiguria e testit të ASP-së ka detyruar shumë urologë të përdorin edhe një bioshënues në urinën që përqendrohet te një gjen i quajtur “Pca3”. Krahasimi mes shkallës së aktivitetit të gjenit “Pca3” me atë të gjenit ASP duket sikur jep një përgjigje më të saktë. Duke u bazuar te këto përfundime, urologët këshillojnë një biopsi. Megjithatë ndonjëherë edhe kjo e fundit paraqet probleme. Në rastet kur biopsia është pozitive, ka gjasa që pjesa më e madhe e qelizave tumorale të gjetura të lokalizohet dhe të rriten aq ngadalë, saqë simptomat e kancerit të mos shfaqen kurrë, e aq më pak individi të vdesë. Në pjesën më të madhe të rasteve, meshkujt që kanë qeliza tumorale në prostatë dhe nuk i janë nënshtruar asnjëherë terapive, në pleqëri vdesin nga shkaqe të tjera, si për shembull iktusi (damllaja), infarkti, kanceri në mushkëri e kështu me radhë, para se të bien në gjurmët e arsyes së vërtetë. Nga autopsitë e bëra u zbulua se tre në katër të moshuar 85-vjeçarë që kishin tumor në prostatë, vdiqën nga shkaqe të tjera.

Nëse testi i ASP-së dhe biopsitë shfaqin rrezik për shëndetin e njeriut, atëherë terapitë e kota janë edhe më të rënda. Dihet që çdo kurë është e rrezikshme. Pra, me fjalë të tjera edhe testi i ASP-së mund të të bëjë më shumë keq sesa mirë. Për testin e ASP-së nuk ka as prova që t’i japin avantazh meshkujve të cilët kanë një tumor në rritje të shpejtë. Shenja e parë e formës pushtuese të kancerit në prostatë shpesh verifikohet shumë vonë dhe është e pamundur që të kurohet. Deri tani testi ka bërë zbulimin e shumë rasteve, por kjo nuk e ka ulur shkallën e vdekshmërisë.

Madje edhe shkencëtari që e ka zbuluar para dyzet vjetësh ASP-në thekson se kjo analizë nuk duhet të jetë më rutinë, por t’i lihet rasteve të veçanta. Duke u bazuar te puna e tij, Richard Ablin, docent i imunobiologjisë dhe patologjisë në Universitetin e Arizonës, e ka përcaktuar testin si “një katastrofë shëndetësore”. Por pse atëherë vazhdon të përdoret sërish? “Sepse shtëpitë farmaceutike vazhdojnë ta sheshin këtë test dhe ka nga ata që i inkurajojnë meshkujt të bëjnë kontrolle të vazhdueshme”, ka thënë doktor Ablin për “New York Times”.

Para dy vitesh, një grup ekspertësh u shpreh kundër testit të SPA-së për të moshuarit mbi 75 vjeç: duke qenë më të brishtë, të moshuarit rrallëherë kanë efekte pozitive nga ndërhyrjet kirurgjikale dhe terapitë që nuk u zgjasin jetën, gjë që mund t’u shkaktojë mospërmbajtje dhe impotencë. Së fundmi grupi i ekspertëve ka bërë të ditur se për meshkujt nga 50 deri në 69 vjeç, ulja e numrit të vdekjeve shkaktuar nga kanceri në prostatë është e papërfillshme edhe pas dhjetë vjetësh. Me fjalë të tjera, testi i ASP-së nuk të shpëton jetën, madje përgjithësisht rreziqet e trajtimeve të kota bëhen edhe më të mëdha.